تاب‌آوری درمانی و بهبود یافتگی

تاب‌آوری درمانی و بهبود یافتگی

تاب‌آوری درمانی و بهبود یافتگی، شامل تعریف، مکانیسم‌ها، زیرمجموعه‌ها و کاربردهای آن

تاب‌آوری درمانی و بهبود یافتگی

نیروی محرکه بازگشت به زندگی

مقدمه

در مسیر پرفراز و نشیب زندگی، بیماری‌های مزمن، تروماهای روانشناختی و شرایط پزشکی پیچیده، چالش‌های طاقت‌فرسایی را به همراه می‌آورند که می‌توانند بنیان سلامت جسمی و روانی فرد را متزلزل سازند.

در این میان، مفهوم “تاب‌آوری درمانی و بهبود یافتگی” (Clinical & Recovery Resilience) به عنوان یک نیروی حیاتی و محوری شناخته می‌شود که به افراد امکان می‌دهد تا با این ناملایمات کنار آمده، به طور موثر سازگار شوند و حتی پس از تجربه‌های دشوار، به سطح عملکردی بالاتر از پیش دست یابند.

این مقاله بر اساس جدیدترین تحقیقات و دیدگاه‌های متخصصین از منابع معتبر خارجی، به بررسی جامع ابعاد مختلف تاب‌آوری درمانی و بهبود یافتگی، شامل تعریف، مکانیسم‌ها، زیرمجموعه‌ها و کاربردهای آن می‌پردازد.

تعریف تاب‌آوری درمانی و بهبود یافتگی

به طور کلی، تاب‌آوری به معنای توانایی سازگاری موفقیت‌آمیز در برابر پریشانی یا مصیبت تعریف می‌شود. در حوزه درمانی و بهبود یافتگی، این تعریف عمق بیشتری پیدا می‌کند.

تاب‌آوری درمانی، فرآیندی پویا و چندوجهی است که طی آن فرد نه تنها از پیامدهای بیماری یا تروما جان سالم به در می‌برد، بلکه ظرفیت‌های روانشناختی، اجتماعی و حتی جسمانی خود را برای مقابله با استرس‌های آینده تقویت می‌کند (Bonanno et al., 2011).

این مفهوم فراتر از صرف “بازگشت به حالت اولیه” است و به “بازگشت قوی‌تر” یا “رشد پس از تروما” (Post-Traumatic Growth) اشاره دارد (Tedeschi & Calhoun, 1996).

مکانیسم‌های زیربنایی تاب‌آوری درمانی

تحقیقات گسترده‌ای به شناسایی عوامل و مکانیسم‌هایی پرداخته‌اند که به افراد در توسعه و حفظ تاب‌آوری در محیط‌های درمانی و بهبود یافتگی کمک می‌کنند. این مکانیسم‌ها را می‌توان به دسته‌های اصلی زیر تقسیم کرد:

عوامل روانشناختی:

    • خودکارآمدی (Self-Efficacy): باور فرد به توانایی‌های خود برای مقابله با چالش‌ها و دستیابی به اهداف (Bandura, 1997).
    • تنظیم هیجان (Emotion Regulation): توانایی مدیریت و تعدیل پاسخ‌های هیجانی به استرس (Gross, 1998).
    • سبک‌های مقابله‌ای سازگارانه (Adaptive Coping Styles): استفاده از راهبردهای حل مسئله، درخواست کمک، بازسازی شناختی و پذیرش.
    • خوش‌بینی (Optimism): انتظارات مثبت در مورد نتایج آینده (Scheier & Carver, 1985).
    • معنایابی و هدفمندی (Meaning-Making and Purpose in Life): یافتن معنا در تجربیات دشوار و داشتن اهدافی برای زندگی (Frankl, 1984).
    • خود پنداره مثبت (Positive Self-Concept): داشتن دیدگاهی مثبت و واقع‌بینانه نسبت به خود.


تاب‌آوری تحصیلی و یادگیری

تاب‌آوری تحصیلی و یادگیری

بررسی جامع مفهوم تاب‌آوری تحصیلی، مؤلفه‌ها، زیرمجموعه‌ها، و کاربردهای عملی آن در نظام آموزشی

تاب‌آوری تحصیلی و یادگیری

توانمندسازی نسل آینده در مواجهه با چالش‌ها

مقدمه

محیط‌های آموزشی در عصر حاضر، به ویژه با ظهور فناوری‌های جدید و تغییرات سریع اجتماعی، پیچیدگی‌های فزاینده‌ای را برای دانش‌آموزان و دانشجویان به ارمغان آورده‌اند.

از فشار امتحانات و رقابت‌های آکادمیک گرفته تا چالش‌های شخصی مانند فقر، مشکلات خانوادگی و نارسایی‌های یادگیری، مسیر تحصیلی اغلب با موانع متعددی همراه است.

در این میان، “تاب‌آوری تحصیلی و یادگیری” (Educational & Learning Resilience) به عنوان یک ویژگی حیاتی شناخته می‌شود که به افراد کمک می‌کند تا با این چالش‌ها سازگار شوند، از شکست‌ها درس بگیرند، و با پشتکار به سمت اهداف آموزشی خود حرکت کنند.

این مقاله با تکیه بر تحقیقات معتبر بین‌المللی، به بررسی جامع مفهوم تاب‌آوری تحصیلی، مؤلفه‌ها، زیرمجموعه‌ها، و کاربردهای عملی آن در نظام آموزشی می‌پردازد.

تعریف تاب‌آوری تحصیلی و یادگیری

تاب‌آوری تحصیلی، به توانایی دانش‌آموزان و دانشجویان برای مقابله مؤثر با دشواری‌ها، چالش‌ها و ناملایمات آموزشی و شخصی، بدون اینکه عملکرد تحصیلی یا رفاه روانشناختی آن‌ها به طور دائمی آسیب ببیند، اشاره دارد.

این مفهوم فراتر از صرف “سخت‌کوشی” یا “استعداد” است؛ بلکه شامل مجموعه‌ای از ویژگی‌های شناختی، عاطفی و رفتاری است که به افراد امکان می‌دهد تا از تجربیات منفی بیاموزند، انعطاف‌پذیری نشان دهند و به اهداف خود متعهد بمانند (Martin & Marsh, 2006).

تاب‌آوری تحصیلی به افراد کمک می‌کند تا نقاط قوت خود را شناسایی کنند، از منابع موجود استفاده نمایند و در مواجهه با مشکلات، راهکارهای سازنده پیدا کنند.

عوامل مؤثر بر تاب‌آوری تحصیلی

تحقیقات گسترده‌ای نشان داده‌اند که تاب‌آوری تحصیلی تحت تأثیر ترکیبی از عوامل فردی و محیطی قرار می‌گیرد:

عوامل فردی:

    • خودکارآمدی تحصیلی (Academic Self-Efficacy): باور فرد به توانایی خود در دستیابی به موفقیت‌های تحصیلی (Bandura, 1997).
    • خودتنظیمی یادگیری (Self-Regulated Learning): توانایی افراد برای هدف‌گذاری، برنامه‌ریزی، نظارت بر پیشرفت و ارزیابی یادگیری خود (Zimmerman, 2000).
    • ذهنیت رشد (Growth Mindset): باور به اینکه توانایی‌ها و هوش با تلاش و پشتکار قابل توسعه هستند، نه ثابت و ذاتی (Dweck, 2006).
    • خوش‌بینی و امید (Optimism and Hope): نگرش مثبت به آینده و باور به امکان دستیابی به اهداف (Snyder et al., 1991).
    • مهارت‌های مقابله‌ای سازگارانه (Adaptive Coping Skills): استفاده از استراتژی‌های مثبت برای مدیریت استرس، مانند حل مسئله، درخواست کمک و بازسازی شناختی.
    • تنظیم هیجان (Emotion Regulation): توانایی مدیریت و تعدیل احساسات منفی مانند یأس، اضطراب و خشم (Gross, 1998).


تاب‌آوری رسانه‌ای ایران (resiliencemedia.ir)

تاب‌آوری رسانه‌ای ایران (resiliencemedia.ir)

تاب‌آوری رسانه‌ای ایران (resiliencemedia.ir)

گزارش تخصصی: بازنگری و انتشار محتوای تاب‌آوری رسانه‌ای ایران (resiliencemedia.ir) برای پلتفرم‌های جدید

خلاصه اجرایی

تاب‌آوری رسانه‌ای در ایران، مفهومی حیاتی برای حفظ ثبات اجتماعی و پیشرفت کشور در مواجهه با چالش‌های متعدد ملی است.

این مفهوم فراتر از صرفاً حفظ عملکرد رسانه‌ها در بحران‌ها، شامل توانایی یک سیستم رسانه‌ای برای شناسایی و پاسخگویی مسئولانه به محتوای تحت تأثیر خارجی یا نفوذ بدخواهانه است.۱

وب‌سایت resiliencemedia.ir، به عنوان رسانه تاب‌آوری ایران، نقشی محوری در توسعه و ترویج این مفهوم ایفا می‌کند. با این حال، کشور با چالش‌های قابل توجهی از جمله سطح پایین سواد رسانه‌ای (۱۲ از ۱۰۰) مواجه است که نیاز به راهبردهای انتشار محتوای هدفمند را دوچندان می‌کند.۲

این گزارش به بررسی جامع تاب‌آوری رسانه‌ای در ایران، معرفی resiliencemedia.ir، شناسایی چالش‌ها و فرصت‌ها، و ارائه توصیه‌هایی برای بازنویسی و انتشار مؤثر مقالات آن در پلتفرم‌های دیگر می‌پردازد تا دسترسی و تأثیرگذاری محتوا به حداکثر برسد.

مقدمه‌ای بر تاب‌آوری رسانه‌ای در ایران

تعریف تاب‌آوری رسانه‌ای: مفاهیم و ابعاد اصلی

تاب‌آوری رسانه‌ای یک مفهوم پیوستاری است که به توانایی سیستم رسانه‌ای یک کشور برای شناسایی مسئولانه و پاسخگویی به محتوای تحت تأثیر خارجی یا نفوذ بدخواهانه خارجی اشاره دارد.۱

این توانایی شامل ارزیابی ریسک‌ها، آمادگی برای بحران‌ها و سازگاری با شرایط متغیر است.۱ در تعریفی دیگر، تاب‌آوری رسانه‌ای به معنای ظرفیت سازمان‌های رسانه‌ای برای حفظ فعالیت‌های خود و ارائه اطلاعات دقیق به مخاطبان در طول بحران و پس از آن است.۱ این مفهوم همچنین به توانایی تحلیل انتقادی، ارزیابی و تولید اشکال مختلف رسانه اشاره دارد.۴

تاب‌آوری رسانه‌ای فراتر از تحمل و سازگاری صرف، شامل یادگیری، رشد و توسعه نیز می‌شود.۵ این یک مفهوم چندوجهی است که برای اطمینان از امنیت اطلاعات در جامعه حیاتی است.۶

این مفهوم را می‌توان در سه مؤلفه اصلی اندازه‌گیری کرد:

  • مصرف‌کنندگان محتوا: توانایی جامعه در تحلیل و ارزیابی اطلاعات، از جمله تشخیص اطلاعات معتبر از نادرست.۱
  • تولیدکنندگان محتوا: قابلیت سازمان‌های رسانه‌ای در تولید اخبار دقیق و به‌موقع.۱
  • محیط سازمانی: شرایط و زیرساخت‌های لازم برای پشتیبانی از فعالیت‌های رسانه‌ای.۱

ویژگی‌های خاصی که به تاب‌آوری رسانه‌ای کمک می‌کنند شامل تعهد به مأموریت، بداهه‌پردازی با منابع موجود، روابط اجتماعی قوی و نگرش فرصت‌محور است.۱

در بستر ایران، تعریف تاب‌آوری رسانه‌ای فراتر از تداوم عملیاتی صرف می‌رود و شامل تأکید قوی بر مقابله با «نفوذ خارجی یا بدخواهانه» می‌شود.۱

این نشان می‌دهد که ابعاد امنیت ملی در این مفهوم گنجانده شده است، به این معنی که یکپارچگی جریان اطلاعات برای ثبات ملی و دفاع در برابر روایت‌های خارجی حیاتی تلقی می‌شود. این گنجاندن «نفوذ خارجی» و «بدخواهانه» به نگرانی‌ها در مورد جنگ اطلاعاتی، پروپاگاندا یا تهاجم فرهنگی اشاره دارد.

این امر تاب‌آوری رسانه‌ای را از یک مفهوم صرفاً روزنامه‌نگاری یا سازمانی به یک ضرورت استراتژیک امنیت ملی ارتقا می‌دهد. هنگام بازنویسی محتوا از resiliencemedia.ir، که در این زمینه فعالیت می‌کند، درک این موضوع بسیار مهم است که «تاب‌آوری» ممکن است به‌طور ضمنی این معنای گسترده‌تر و محافظه‌کارانه‌تر را، به‌ویژه هنگام بحث در مورد یکپارچگی اطلاعات یا آگاهی عمومی، در بر داشته باشد. پلتفرم جدیدی که محتوا در آن قرار می‌گیرد باید از این تفاوت ظریف زمینه‌ای آگاه باشد.

جدول ۱: تعاریف و مؤلفه‌های کلیدی تاب‌آوری رسانه‌ای

منبع (شناسه)جنبه کلیدی تعریفمؤلفه‌ها/ابعاد کلیدی
۱توانایی شناسایی و پاسخ به نفوذ خارجی/بدخواهانه؛ ارزیابی ریسک، آمادگی بحران، سازگاریمصرف‌کنندگان محتوا، تولیدکنندگان محتوا، محیط سازمانی
۴توانایی تحلیل انتقادی، ارزیابی و تولید اشکال مختلف رسانه؛ تشخیص اطلاعات معتبر از نادرستافزایش آگاهی رسانه‌ای، انتخاب منابع معتبر، تفکر انتقادی
۵توانمندی فرد/جامعه برای مقابله با بحران‌ها و بازگشت به حالت طبیعی؛ شامل یادگیری، رشد و توسعه
۳توانایی سازمان‌های رسانه‌ای برای حفظ فعالیت و ارائه اطلاعات دقیق در طول/پس از بحرانمصرف‌کنندگان محتوا، تولیدکنندگان محتوا، محیط سازمانی
۷ظرفیت نظام رسانه‌ای برای حفظ عملکرد پایدار، انتشار اطلاعات دقیق، ایفای نقش نظارتی در شرایط بحرانی
۸توانایی افراد/جوامع برای مقاومت در برابر تأثیرات منفی و تحریک‌های رسانه‌ها

اهمیت تاب‌آوری رسانه‌ای در بستر ایران

تاب‌آوری رسانه‌ای برای حفظ ثبات اجتماعی و اطمینان از آگاهی مردم و توانایی سازمان‌های رسانه‌ای برای ادامه فعالیت مؤثر در زمان بحران حیاتی است.۱ این مفهوم به عنوان یک ضرورت برای مقابله با چالش‌های موجود در کشور شناخته می‌شود.۵

نقش حیاتی تاب‌آوری رسانه‌ای در ایران در چندین جنبه قابل بررسی است:

  • مدیریت بحران: تاب‌آوری رسانه‌ای در توانایی رسانه‌ها برای حفظ عملیات و ارائه اطلاعات دقیق در طول و پس از بحران‌های مختلف، مانند بلایای طبیعی، نقش حیاتی دارد.۱
  • حفظ اعتماد عمومی و اعتبار: سازمان‌های رسانه‌ای تاب‌آور می‌توانند اعتماد و اعتبار عمومی را در زمان بحران حفظ کنند که برای بقای طولانی‌مدت و اثربخشی آن‌ها در حوزه عمومی بسیار مهم است.۳
  • مبارزه با اطلاعات نادرست: تاب‌آوری رسانه‌ای افراد و جوامع را قادر می‌سازد تا اطلاعات معتبر را از روایت‌های نادرست تشخیص دهند.۴ این قابلیت با توجه به «از دست دادن اقتدار در رسانه‌های سنتی» که می‌تواند منجر به گسترش محتوای نادرست و دستکاری شده شود، بسیار حیاتی است.۹
  • ترویج تفکر انتقادی و شهروندی مسئولانه: آموزش تاب‌آوری رسانه‌ای به طور فعال مهارت‌های تفکر انتقادی را تقویت کرده و شهروندی مسئولانه را در میان مردم ترویج می‌کند.۴

تأکید مکرر بر حفظ اعتماد عمومی و مبارزه با اطلاعات نادرست، به‌ویژه در مواجهه با «از دست دادن اقتدار در رسانه‌های سنتی» ۹، به یک آسیب‌پذیری سیستمی در چشم‌انداز اطلاعاتی ایران اشاره دارد.

این فقط مربوط به تهدیدات خارجی نیست، بلکه چالش‌های داخلی را نیز در ارتباط با اعتبار رسانه‌ها در بر می‌گیرد. این وضعیت نقش پلتفرم‌هایی مانند resiliencemedia.ir را به عنوان منبع محتوای تأیید شده و متمرکز بر تاب‌آوری، حیاتی‌تر می‌کند.

«از دست دادن اقتدار» در اینجا یک خلأ ایجاد می‌کند که اطلاعات نادرست به راحتی می‌توانند آن را پر کنند و مردم را در برابر روایت‌های دروغین آسیب‌پذیرتر می‌سازد.

بنابراین، اهمیت تاب‌آوری رسانه‌ای در ایران تنها به فشارهای خارجی یا بلایای طبیعی محدود نمی‌شود، بلکه شامل بازسازی و حفظ یکپارچگی اطلاعاتی داخلی و اعتماد عمومی به منابع رسانه‌ای نیز می‌شود.

مأموریت resiliencemedia.ir برای ارائه «اخبار دقیق و قابل اعتماد» ۶ مستقیماً به این چالش داخلی پاسخ می‌دهد و نقش آن را به عنوان یک روایت متقابل بالقوه در برابر کاهش اعتماد به سایر اشکال رسانه‌ای نشان می‌دهد.

ابتکارات و پلتفرم‌های کلیدی: تمرکز بر رسانه تاب‌آوری ایران (resiliencemedia.ir)

تاریخچه، مأموریت و مشارکت‌های منحصربه‌فرد resiliencemedia.ir

resiliencemedia.ir، که با نام رسانه تاب‌آوری ایران شناخته می‌شود، به طور رسمی در سال ۱۴۰۲ شمسی (۲۰۲۳ میلادی) توسط دکتر جواد طلسچی یکتا راه‌اندازی شد.۱۱

هدف اصلی آن ایجاد هم‌افزایی میان فارغ‌التحصیلان روانشناسی و جامعه‌شناسی ۱۲ و توانمندسازی متخصصان در حوزه‌های مختلف است.۱۱

این پلتفرم با هدف ارائه یک منبع جامع برای آموزش، پژوهش، انتشار کتاب، مقالات، یادداشت‌ها و آخرین به‌روزرسانی‌ها در زمینه تاب‌آوری فعالیت می‌کند.۱۲

resiliencemedia.ir به عنوان «نخستین مرجع تخصصی تاب‌آوری اجتماعی در کشور» ۱۲ و «تنها رسانه رسمی با عنوان دقیق در این حوزه» ۱۱ شناخته می‌شود. این پلتفرم به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از ابتکار گسترده‌تر «پرتال جامع تخصصی تاب‌آوری کشور» عمل می‌کند.۱۲

تاب‌آوری رسانه‌ای ایران (resiliencemedia.ir)
تاب‌آوری رسانه‌ای ایران (resiliencemedia.ir)

فعالیت‌های اصلی resiliencemedia.ir شامل تولید محتوای مستمر و تخصصی ۱۱، ارتقاء آگاهی عمومی در زمینه تاب‌آوری ۱۰، ارائه اخبار دقیق و قابل اعتماد و تحلیل‌های عمیق ۶، برگزاری رویدادها برای تسهیل تبادل دانش ۱۱ و همکاری با دانشگاه‌ها، نهادهای دولتی و سازمان‌های غیردولتی است.۱۰

تأکید بر «نخستین مرجع تخصصی تاب‌آوری اجتماعی» و «تنها رسانه رسمی با عنوان دقیق» ۱۱ نشان‌دهنده تلاشی عمدی برای ایجاد اقتدار و یک صدای واحد و شناخته‌شده در زمینه تاب‌آوری در ایران است.

این امر به معنای یک هدف استراتژیک برای متمرکز کردن و استانداردسازی گفتمان پیرامون تاب‌آوری است که احتمالاً برای مقابله با منابع پراکنده یا کم‌اعتبارتر صورت می‌گیرد.

در یک محیط رسانه‌ای پیچیده، ایجاد چنین جایگاهی برای اعتبار و نفوذ بسیار مهم است و به یک تلاش سازمان‌یافته و از بالا به پایین برای تعریف و انتشار مفهوم تاب‌آوری، احتمالاً به عنوان یک استراتژی ملی، اشاره دارد. هنگام بازنویسی محتوا، مهم است که جایگاه مقتدرانه resiliencemedia.ir را به رسمیت شناخت.

پلتفرم جدید ممکن است بخواهد با ارجاع به resiliencemedia.ir به عنوان منبع اصلی، از این اقتدار بهره‌برداری کند، یا اگر مأموریت آن ارائه طیف متنوع‌تری از دیدگاه‌ها باشد، ممکن است لازم باشد این ادعا را با دقت مدیریت کند.


چرا تاب آوری مهم است؟

چرا تاب آوری مهم است؟

رهیافتی جامع از منظر علوم مختلف

چرا تاب آوری مهم است؟

رهیافتی جامع از منظر علوم مختلف

مقدمه

تاب آوری (Resilience) واژه‌ای است که طی دهه‌های اخیر از حوزه‌های فیزیک و مهندسی وارد علوم انسانی، روانشناسی، جامعه‌شناسی و حتی اقتصاد و سیاست شده و جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است.

این مفهوم که به قابلیت “بازگشت به حالت اولیه” یا “بازیابی از شوک” اشاره دارد، دیگر تنها به معنای بقا نیست، بلکه توانایی انطباق، رشد و حتی شکوفایی در مواجهه با adversity (ناگواری)، shocks (شوک‌ها) و trauma (تروما) را در بر می‌گیرد.

در دنیای پیچیده و پرتحولات کنونی، درک و پرورش تاب آوری در سطوح فردی، خانوادگی، سازمانی و اجتماعی بیش از پیش اهمیت یافته است.

این مقاله به بررسی چرایی اهمیت تاب آوری با استناد به منابع معتبر جهانی خواهد پرداخت.

تعاریف و ابعاد تاب آوری

تاب آوری به صورت “فرآیند و پیامد انطباق موفقیت‌آمیز با تجربیات ناگوار زندگی از طریق تعامل مثبت با محیط” تعریف می‌شود (Masten & Obradović, ۲۰۰۷).

این تعریف نشان می‌دهد که تاب آوری نه یک ویژگی ثابت، بلکه یک فرآیند پویا و اکتسابی است که در بستر تعامل فرد با محیط شکل می‌گیرد. تاب آوری ابعاد مختلفی دارد:

  • تاب آوری فردی (Individual Resilience): توانایی فرد برای مقابله با استرس، تروما، تراژدی و منابع عظیم تهدید و تطبیق یافتن با آنها (APA, 2014).
  • تاب آوری خانوادگی (Family Resilience): ظرفیت یک سیستم خانوادگی برای بقا و رشد در مواجهه با استرس، تغییر و بحران، با استفاده از منابع درونی و بیرونی (Walsh, 2016).
  • تاب آوری سازمانی (Organizational Resilience): قابلیت یک سازمان برای پیش‌بینی، آماده‌سازی، پاسخگویی و انطباق با تغییرات و اختلالات، و بازیابی سریع از آن‌ها (Burnard & Bhamra, 2011).
  • تاب آوری اجتماعی/جامعوی (Community/Social Resilience): توانایی یک جامعه برای استفاده از منابع موجود برای پاسخگویی به رویدادهای ناگوار، مقاومت در برابر اثرات آن‌ها و بازیابی در روش‌هایی که آن اجتماع را قوی‌تر کند (Norris et al., 2008).
  • تاب آوری ملی/کشوری (National/Country Resilience): ظرفیت یک ملت برای بازیابی سریع از بحران‌ها، حفظ عملکرد حیاتی و ارتقاء رفاه عمومی در شرایط چالش‌برانگیز.

چرا تاب آوری مهم است؟

اهمیت تاب آوری را می‌توان از زوایای مختلف بررسی کرد:

در سطح فردی: سلامت روان و بهزیستی

  • کاهش آسیب‌پذیری در برابر اختلالات روانی: تحقیقات نشان می‌دهد که افراد تاب‌آور کمتر دچار اختلالات اضطرابی، افسردگی و PTSD (استرس پس از سانحه) می‌شوند، حتی پس از تجربه رویدادهای آسیب‌زا (Southwick et al., 2014).
  • بهبود مهارت‌های مقابله‌ای: تاب آوری به افراد کمک می‌کند تا راهبردهای مقابله‌ای موثرتری در برابر استرس‌های روزمره و بزرگتر توسعه دهند، مانند حل مسئله، خودتنظیمی هیجانی و جستجوی حمایت اجتماعی.
  • افزایش رضایت از زندگی و خوش‌بینی: افراد تاب‌آور تمایل بیشتری به دیدگاه مثبت نسبت به آینده دارند و از زندگی خود رضایت بیشتری نشان می‌دهند (Ong et al., 2003).
  • سلامت جسمانی بهتر: استرس مزمن بر سلامت جسمانی تأثیر منفی دارد. تاب آوری با تعدیل پاسخ استرس بدن، می‌تواند به بهبود سلامت قلبی-عروقی و سیستم ایمنی کمک کند (Ryff & Singer, 2003).

در سطح خانواده: پایداری و همبستگی

  • مدیریت بحران‌های خانوادگی: خانواده‌های تاب‌آور توانایی بهتری در مقابله با بحران‌هایی مانند بیماری‌های مزمن، فوت یکی از اعضا، طلاق یا مشکلات اقتصادی دارند و می‌توانند ساختار و عملکرد خود را حفظ کنند (Walsh, 2016).

مرزهای شفافیت و اعتماد: نگاهی به رانت‌خواری و ادعای استقلال در حوزه آموزش تاب‌آوری

مرزهای شفافیت و اعتماد: نگاهی به رانت‌خواری و ادعای استقلال در حوزه آموزش تاب‌آوری

در مواردی قابل تامل، ادعای عدم وابستگی به سازمان‌ها و نهادها توسط افرادی است که به وضوح از طریق ارتباطات و توصیه‌ها وارد سازمان‌ها شده‌اند

مرزهای شفافیت و اعتماد: نگاهی به رانت‌خواری و ادعای استقلال در حوزه آموزش تاب‌آوری

چکیده: در فضای آموزش و به‌ویژه در حوزه‌های حساس مانند تاب‌آوری که مستقیماً با سلامت روان و توانمندی‌های فردی و اجتماعی در ارتباط است، حفظ شفافیت و اعتماد عمومی از اهمیت بسزایی برخوردار است.

متاسفانه، مواردی از نفوذ افراد از طریق رانت، توصیه و ارتباطات پنهانی با مراکز قدرت و سازمان‌ها، به چشم می‌خورد که ضمن تضعیف شایسته‌سالاری، اعتماد مخاطبان را نیز خدشه‌دار می‌کند.

این نوشتار به بررسی این پدیده، پیامدهای آن و لزوم شفافیت در معرفی مدرسین و کارشناسان حوزه تاب‌آوری می‌پردازد.

ادعای واهی استقلال در حوزه آموزش تاب‌آوری

حوزه آموزش تاب‌آوری به عنوان یک ضرورت اجتماعی، در سال‌های اخیر رشد چشمگیری را تجربه کرده است. این رشد، فرصت‌های فراوانی را برای متخصصان و افراد علاقه‌مند به فعالیت در این حوزه فراهم آورده است. اما در کنار این فرصت‌ها، چالش‌هایی نیز پدیدار شده است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، ورود افراد فاقد شایستگی واقعی و بر مبنای رانت و روابط است.

این موضوع، نه تنها به کیفیت آموزش آسیب می‌زند، بلکه اعتماد عمومی به این حوزه را نیز زیر سوال می‌برد.

رانت‌خواری و نفوذ از طریق ارتباطات: تهدیدی برای شایسته‌سالاری

متاسفانه، در برخی موارد مشاهده می‌شود که افراد با استفاده از روابط و توصیه‌های افراد ذی‌نفوذ، بدون داشتن صلاحیت و تخصص کافی، به عنوان مدرس و کارشناس در سازمان‌ها و نهادهای مختلف فعالیت می‌کنند.

این افراد، اغلب به پشتوانه ارتباطات خود، جایگاه‌هایی را به دست می‌آورند که شایسته آن‌ها نیست و این امر، فرصت را از متخصصان واقعی و کارآزموده سلب می‌کند.

این پدیده، ریشه‌های عمیقی در ساختار فرهنگی و اجتماعی ما دارد. فرهنگ توصیه و رانت‌خواری، متاسفانه در بسیاری از عرصه‌های زندگی ما ریشه دوانده است و حوزه آموزش نیز از این قاعده مستثنی نیست.

ادعای استقلال در حالی که وابستگی آشکار است: تناقضی آزاردهنده

یکی از موارد قابل تامل، ادعای عدم وابستگی به سازمان‌ها و نهادها توسط افرادی است که به وضوح از طریق ارتباطات و توصیه‌ها وارد سازمان‌ها شده‌اند.

این تناقض، نه تنها غیرمنطقی است، بلکه نشان‌دهنده عدم صداقت و تلاش برای فریب مخاطبان است.