فهرست عناوین [پنهان]
- تأثیر رسانه تابآوری ایران بر اکوسیستم تولید محتوای ملی
- مقدمه: ضرورت پارادایم شیفت در ارتباطات تابآوری
- چارچوبهای نظری نفوذ: مدل انتشار نوآوریها در اکولوژی رسانه
- مدل روزنامهنگاری راهحلمحور (SJ) به عنوان استراتژی محتوایی RMI
- استراتژیهای همافزایی و ارتقاء اعتبار در تعامل با رسانههای جریان اصلی
- سنجش اثربخشی و ارزیابی نفوذ رسانهای RMI
- نتیجهگیری و توصیههای استراتژیک برای توسعه اکوسیستم تابآوری
تأثیر رسانه تابآوری ایران بر اکوسیستم تولید محتوای ملی
مرجعیت رسانهای تخصصی به مثابه کاتالیست انتشار: مدلسازی نفوذ رسانه تابآوری ایران (RMI) بر اکوسیستم تولید محتوای ملی
The Specialized Media Authority as a Diffusion Catalyst: Modeling the Influence of Iran’s Resilience Media (RMI) on National Content Production Ecosystems
مقدمه: ضرورت پارادایم شیفت در ارتباطات تابآوری
معرفی چالش جهانی پوشش خبری منفی و عدم اطمینان
پوشش خبری در سطح جهانی، به طور فزایندهای بر موضوعاتی با ارزش منفی (Negative Valence) تمرکز دارد.۱
اگرچه رسانههای خبری میتوانند محتوای مثبت، خنثی یا منفی داشته باشند، اکثریت قریب به اتفاق اقلام خبری حاوی بار منفی هستند.۱ این تمرکز مکرر بر اخبار منفی نه تنها توجه مخاطب را بیشتر جلب میکند، بلکه واکنشهای فیزیولوژیکی و روانشناختی شدیدتری را نیز برمیانگیزد.۱
قرار گرفتن مداوم در معرض جریان اخبار منفی، بهزیستی کلی و سلامت روان جامعه را به خطر میاندازد. این پدیده، بهویژه در عصر نوین رسانهای، منجر به استرس و اضطراب ناشی از پدیدهای میشود که به آن «اثر القاکننده عدم اطمینان» (Uncertainty-Inducing Effect) گفته میشود.
این عدم اطمینان از نوسانات و غیرقابل پیشبینی بودن ناملایمات محیطی و اجتماعی-سیاسی، و همچنین نحوه بازنمایی (یا بازنمایی نادرست) آنها در اخبار رسانهای نشئت میگیرد.۱
تحقیقات مربوط به پاندمی کووید-۱۹ تأیید کرده است که این وضعیت میتواند یک چرخه معیوب از نگرانی و مصرف بیش از حد رسانه را ایجاد کند که با علائم آسیبشناسی روانی (Psychopathology) همراه است.۱ تلاش برای کاهش این استرس ناشی از عدم قطعیت اغلب به راهبردهای ناسازگارانه منجر میشود.
در مقابل این چالش، «ارتباطات تابآوری» (Resilience Communication) به عنوان یک ابزار استراتژیک برای تقویت همبستگی اجتماعی و آمادگی در برابر بحرانها عمل میکند.
چارچوبهایی مانند Resilience Activation Framework برای یکپارچهسازی تحقیقات، تقویت پروژههای وابسته به هم و فراهم کردن یک زبان مشترک برای ارزیابی نتایج و پیامدهای سیاستی و مداخلهای توسعه یافتهاند.۲
ارتباطات استراتژیک، با تمرکز بر روایتپردازی هدفمند و خلاقانه، آگاهی جمعی را در مورد آمادگی در برابر بلایا، تغییرات اقلیمی و تابآوری افزایش میدهد.۳ این نوع ارتباط، دادههای فنی را به روایتهای جذابی تبدیل میکند که جوامع را ترغیب و بسیج مینماید.۳
معرفی مورد مطالعه: رسانه تابآوری ایران (RMI)
«رسانه تابآوری ایران» (RMI)، مورد مطالعاتی این پژوهش، یک نهاد تخصصی است که برای رسیدگی به نیازهای اجتماعی و دانشی مرتبط با تابآوری تأسیس شده است.
مأموریت اصلی آن بر اساس ریشه لاتین واژه Resilience (به معنای «بازگشتن» یا «جهیدن از بحران») تعریف شده است: ترویج دانش «انطباق و مقاومت اجتماعی».۴
RMI با هدف تکمیل «پورتال تخصصی جامع تابآوری در کشور» فعالیت میکند و خود را به عنوان «اولین مرجع تخصصی تابآوری اجتماعی در کشور» معرفی مینماید.۴
دامنه فعالیتهای این پلتفرم در چهار حوزه کلیدی متمرکز است: آموزش، پژوهش، انتشار کتاب، و انتشار مقالات، یادداشتها و تازههای تابآوری.۴
یک ویژگی متمایز و استراتژیک RMI، هدف آن برای ایجاد «همافزایی» (Synergy) میان فارغالتحصیلان علوم روانشناسی و جامعهشناسی در ایران است.۴
این هدف نشان میدهد که RMI صرفاً یک رسانه خبری نیست، بلکه یک پل ارتباطی سازمانی میان آکادمی و عرصه عمومی است، که این نقش با مدلهای بینالمللی مشارکتهای جامعه-آکادمی برای پیشبرد عدالت اجتماعی و سلامت عمومی همسو است.۵
سابقه تأسیس RMI بر پایه یک دهه تخصص در تولید محتوای تخصصی تابآوری است که ریشه در پلتفرم «مددکاری اجتماعی ایرانیان» (ISW) دارد.۴ ISW به عنوان «برند تخصصی مددکاری اجتماعی ایران» شناخته میشود و یک «مدل نوآورانه در تولید دانش» را پایهگذاری کرده است که محتوای انحصاری وبسایت را به شش عنوان کتاب تخصصی تبدیل کرده است.۷
این پیشینه در تولید محتوای معتبر و تخصصی، RMI را در جایگاهی ممتاز برای نفوذ نظری و عملی بر محتوای رسانههای عمومی قرار میدهد.
