در دنیای امروز که اطلاعات با سرعت نور جابجا میشوند و بحرانها (از پاندمی گرفته تا جنگ و بلایای طبیعی) بخش جداییناپذیر زندگی ما شدهاند، مفهوم جدیدی به نام «تابآوری رسانهای» (Media Resilience) به یکی از کلیدیترین مباحث حوزه ارتباطات تبدیل شده است.
در این مقاله، به بررسی عمیق مفهوم تابآوری رسانهای، ابعاد مختلف آن و ضرورت حیاتی آن در عصر دیجیتال میپردازیم.
تابآوری رسانهای چیست؟ تعریف و مفهوم
تابآوری در لغت به معنای توانایی بازگشت به حالت اولیه پس از تحمل فشار یا ضربه است. در حوزه ارتباطات، تابآوری رسانهای به توانایی یک سیستم رسانهای (اعم از خبرگزاریها، پلتفرمهای اجتماعی و حتی کاربران) برای تداوم عملکرد، حفظ کیفیت اطلاعرسانی و مقاومت در برابر اختلالات در زمان وقوع بحران اطلاق میشود.
یک رسانه تابآور نه تنها در برابر حملات (سایبری، سیاسی یا اقتصادی) فرو نمیپاشد، بلکه از دل بحران برای بهبود ساختار خود استفاده میکند.
ابعاد اصلی تابآوری رسانهای:
-
تابآوری زیرساختی: توانایی فنی برای آنلاین ماندن و مقابله با حملات سایبری (DDoS) یا قطعی اینترنت.
-
تابآوری محتوایی: توانایی تولید اخبار دقیق و مقابله با موج فیکنیوزها (اخبار جعلی) در زمان آشفتگی.
-
تابآوری اقتصادی: داشتن مدلهای درآمدی متنوع که در زمان رکود یا تحریم، استقلال رسانه را حفظ کند.
-
تابآوری روانی: سلامت روان خبرنگاران و نیروی انسانی که در خط مقدم مواجهه با حوادث ناگوار هستند.
چرا تابآوری رسانهای ضرورت دارد؟
امروزه رسانهها دیگر صرفاً ابزار سرگرمی یا اطلاعرسانی نیستند؛ آنها زیرساختهای حیاتی دموکراسی و امنیت ملی محسوب میشوند. در ادامه به دلایل اصلی ضرورت این مفهوم میپردازیم:
مقابله با سونامی اخبار جعلی (Disinformation)
در زمان بحران، شایعات سریعتر از واقعیت پخش میشوند. تابآوری رسانهای به معنای ایجاد سازوکارهای «راستیآزمایی» (Fact-checking) سریع است.
