چرا تاب آوری مهم است؟

رهیافتی جامع از منظر علوم مختلف

تاریخ انتشار: بهمن ۱۲, ۱۴۰۴ - ۹:۰۰ بعد از ظهر

4,384,996 خواندن این مطلب ۵ دقیقه زمان میبرد

چرا تاب آوری مهم است؟

فیس بوک X لینکدین ‫پین‌ترست

چرا تاب آوری مهم است؟

رهیافتی جامع از منظر علوم مختلف

مقدمه

تاب آوری (Resilience) واژه‌ای است که طی دهه‌های اخیر از حوزه‌های فیزیک و مهندسی وارد علوم انسانی، روانشناسی، جامعه‌شناسی و حتی اقتصاد و سیاست شده و جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است.

این مفهوم که به قابلیت “بازگشت به حالت اولیه” یا “بازیابی از شوک” اشاره دارد، دیگر تنها به معنای بقا نیست، بلکه توانایی انطباق، رشد و حتی شکوفایی در مواجهه با adversity (ناگواری)، shocks (شوک‌ها) و trauma (تروما) را در بر می‌گیرد.

در دنیای پیچیده و پرتحولات کنونی، درک و پرورش تاب آوری در سطوح فردی، خانوادگی، سازمانی و اجتماعی بیش از پیش اهمیت یافته است.

این مقاله به بررسی چرایی اهمیت تاب آوری با استناد به منابع معتبر جهانی خواهد پرداخت.

تعاریف و ابعاد تاب آوری

تاب آوری به صورت “فرآیند و پیامد انطباق موفقیت‌آمیز با تجربیات ناگوار زندگی از طریق تعامل مثبت با محیط” تعریف می‌شود (Masten & Obradović, ۲۰۰۷).

این تعریف نشان می‌دهد که تاب آوری نه یک ویژگی ثابت، بلکه یک فرآیند پویا و اکتسابی است که در بستر تعامل فرد با محیط شکل می‌گیرد. تاب آوری ابعاد مختلفی دارد:

• تاب آوری فردی (Individual Resilience): توانایی فرد برای مقابله با استرس، تروما، تراژدی و منابع عظیم تهدید و تطبیق یافتن با آنها (APA, 2014).
• تاب آوری خانوادگی (Family Resilience): ظرفیت یک سیستم خانوادگی برای بقا و رشد در مواجهه با استرس، تغییر و بحران، با استفاده از منابع درونی و بیرونی (Walsh, 2016).
• تاب آوری سازمانی (Organizational Resilience): قابلیت یک سازمان برای پیش‌بینی، آماده‌سازی، پاسخگویی و انطباق با تغییرات و اختلالات، و بازیابی سریع از آن‌ها (Burnard & Bhamra, 2011).
• تاب آوری اجتماعی/جامعوی (Community/Social Resilience): توانایی یک جامعه برای استفاده از منابع موجود برای پاسخگویی به رویدادهای ناگوار، مقاومت در برابر اثرات آن‌ها و بازیابی در روش‌هایی که آن اجتماع را قوی‌تر کند (Norris et al., 2008).
• تاب آوری ملی/کشوری (National/Country Resilience): ظرفیت یک ملت برای بازیابی سریع از بحران‌ها، حفظ عملکرد حیاتی و ارتقاء رفاه عمومی در شرایط چالش‌برانگیز.

چرا تاب آوری مهم است؟

اهمیت تاب آوری را می‌توان از زوایای مختلف بررسی کرد:

در سطح فردی: سلامت روان و بهزیستی

• کاهش آسیب‌پذیری در برابر اختلالات روانی: تحقیقات نشان می‌دهد که افراد تاب‌آور کمتر دچار اختلالات اضطرابی، افسردگی و PTSD (استرس پس از سانحه) می‌شوند، حتی پس از تجربه رویدادهای آسیب‌زا (Southwick et al., 2014).
• بهبود مهارت‌های مقابله‌ای: تاب آوری به افراد کمک می‌کند تا راهبردهای مقابله‌ای موثرتری در برابر استرس‌های روزمره و بزرگتر توسعه دهند، مانند حل مسئله، خودتنظیمی هیجانی و جستجوی حمایت اجتماعی.
• افزایش رضایت از زندگی و خوش‌بینی: افراد تاب‌آور تمایل بیشتری به دیدگاه مثبت نسبت به آینده دارند و از زندگی خود رضایت بیشتری نشان می‌دهند (Ong et al., 2003).
• سلامت جسمانی بهتر: استرس مزمن بر سلامت جسمانی تأثیر منفی دارد. تاب آوری با تعدیل پاسخ استرس بدن، می‌تواند به بهبود سلامت قلبی-عروقی و سیستم ایمنی کمک کند (Ryff & Singer, 2003).

در سطح خانواده: پایداری و همبستگی

• مدیریت بحران‌های خانوادگی: خانواده‌های تاب‌آور توانایی بهتری در مقابله با بحران‌هایی مانند بیماری‌های مزمن، فوت یکی از اعضا، طلاق یا مشکلات اقتصادی دارند و می‌توانند ساختار و عملکرد خود را حفظ کنند (Walsh, 2016).