تابآوری رسانهای ایران (resiliencemedia.ir)
گزارش تخصصی: بازنگری و انتشار محتوای تابآوری رسانهای ایران (resiliencemedia.ir) برای پلتفرمهای جدید
خلاصه اجرایی
تابآوری رسانهای در ایران، مفهومی حیاتی برای حفظ ثبات اجتماعی و پیشرفت کشور در مواجهه با چالشهای متعدد ملی است.
این مفهوم فراتر از صرفاً حفظ عملکرد رسانهها در بحرانها، شامل توانایی یک سیستم رسانهای برای شناسایی و پاسخگویی مسئولانه به محتوای تحت تأثیر خارجی یا نفوذ بدخواهانه است.۱
وبسایت resiliencemedia.ir، به عنوان رسانه تابآوری ایران، نقشی محوری در توسعه و ترویج این مفهوم ایفا میکند. با این حال، کشور با چالشهای قابل توجهی از جمله سطح پایین سواد رسانهای (۱۲ از ۱۰۰) مواجه است که نیاز به راهبردهای انتشار محتوای هدفمند را دوچندان میکند.۲
این گزارش به بررسی جامع تابآوری رسانهای در ایران، معرفی resiliencemedia.ir، شناسایی چالشها و فرصتها، و ارائه توصیههایی برای بازنویسی و انتشار مؤثر مقالات آن در پلتفرمهای دیگر میپردازد تا دسترسی و تأثیرگذاری محتوا به حداکثر برسد.
مقدمهای بر تابآوری رسانهای در ایران
تعریف تابآوری رسانهای: مفاهیم و ابعاد اصلی
تابآوری رسانهای یک مفهوم پیوستاری است که به توانایی سیستم رسانهای یک کشور برای شناسایی مسئولانه و پاسخگویی به محتوای تحت تأثیر خارجی یا نفوذ بدخواهانه خارجی اشاره دارد.۱
این توانایی شامل ارزیابی ریسکها، آمادگی برای بحرانها و سازگاری با شرایط متغیر است.۱ در تعریفی دیگر، تابآوری رسانهای به معنای ظرفیت سازمانهای رسانهای برای حفظ فعالیتهای خود و ارائه اطلاعات دقیق به مخاطبان در طول بحران و پس از آن است.۱ این مفهوم همچنین به توانایی تحلیل انتقادی، ارزیابی و تولید اشکال مختلف رسانه اشاره دارد.۴
تابآوری رسانهای فراتر از تحمل و سازگاری صرف، شامل یادگیری، رشد و توسعه نیز میشود.۵ این یک مفهوم چندوجهی است که برای اطمینان از امنیت اطلاعات در جامعه حیاتی است.۶
این مفهوم را میتوان در سه مؤلفه اصلی اندازهگیری کرد:
- مصرفکنندگان محتوا: توانایی جامعه در تحلیل و ارزیابی اطلاعات، از جمله تشخیص اطلاعات معتبر از نادرست.۱
- تولیدکنندگان محتوا: قابلیت سازمانهای رسانهای در تولید اخبار دقیق و بهموقع.۱
- محیط سازمانی: شرایط و زیرساختهای لازم برای پشتیبانی از فعالیتهای رسانهای.۱
ویژگیهای خاصی که به تابآوری رسانهای کمک میکنند شامل تعهد به مأموریت، بداههپردازی با منابع موجود، روابط اجتماعی قوی و نگرش فرصتمحور است.۱
در بستر ایران، تعریف تابآوری رسانهای فراتر از تداوم عملیاتی صرف میرود و شامل تأکید قوی بر مقابله با «نفوذ خارجی یا بدخواهانه» میشود.۱
این نشان میدهد که ابعاد امنیت ملی در این مفهوم گنجانده شده است، به این معنی که یکپارچگی جریان اطلاعات برای ثبات ملی و دفاع در برابر روایتهای خارجی حیاتی تلقی میشود. این گنجاندن «نفوذ خارجی» و «بدخواهانه» به نگرانیها در مورد جنگ اطلاعاتی، پروپاگاندا یا تهاجم فرهنگی اشاره دارد.
این امر تابآوری رسانهای را از یک مفهوم صرفاً روزنامهنگاری یا سازمانی به یک ضرورت استراتژیک امنیت ملی ارتقا میدهد. هنگام بازنویسی محتوا از resiliencemedia.ir، که در این زمینه فعالیت میکند، درک این موضوع بسیار مهم است که «تابآوری» ممکن است بهطور ضمنی این معنای گستردهتر و محافظهکارانهتر را، بهویژه هنگام بحث در مورد یکپارچگی اطلاعات یا آگاهی عمومی، در بر داشته باشد. پلتفرم جدیدی که محتوا در آن قرار میگیرد باید از این تفاوت ظریف زمینهای آگاه باشد.
جدول ۱: تعاریف و مؤلفههای کلیدی تابآوری رسانهای
| منبع (شناسه) | جنبه کلیدی تعریف | مؤلفهها/ابعاد کلیدی |
| ۱ | توانایی شناسایی و پاسخ به نفوذ خارجی/بدخواهانه؛ ارزیابی ریسک، آمادگی بحران، سازگاری | مصرفکنندگان محتوا، تولیدکنندگان محتوا، محیط سازمانی |
| ۴ | توانایی تحلیل انتقادی، ارزیابی و تولید اشکال مختلف رسانه؛ تشخیص اطلاعات معتبر از نادرست | افزایش آگاهی رسانهای، انتخاب منابع معتبر، تفکر انتقادی |
| ۵ | توانمندی فرد/جامعه برای مقابله با بحرانها و بازگشت به حالت طبیعی؛ شامل یادگیری، رشد و توسعه | – |
| ۳ | توانایی سازمانهای رسانهای برای حفظ فعالیت و ارائه اطلاعات دقیق در طول/پس از بحران | مصرفکنندگان محتوا، تولیدکنندگان محتوا، محیط سازمانی |
| ۷ | ظرفیت نظام رسانهای برای حفظ عملکرد پایدار، انتشار اطلاعات دقیق، ایفای نقش نظارتی در شرایط بحرانی | – |
| ۸ | توانایی افراد/جوامع برای مقاومت در برابر تأثیرات منفی و تحریکهای رسانهها | – |
اهمیت تابآوری رسانهای در بستر ایران
تابآوری رسانهای برای حفظ ثبات اجتماعی و اطمینان از آگاهی مردم و توانایی سازمانهای رسانهای برای ادامه فعالیت مؤثر در زمان بحران حیاتی است.۱ این مفهوم به عنوان یک ضرورت برای مقابله با چالشهای موجود در کشور شناخته میشود.۵
نقش حیاتی تابآوری رسانهای در ایران در چندین جنبه قابل بررسی است:
- مدیریت بحران: تابآوری رسانهای در توانایی رسانهها برای حفظ عملیات و ارائه اطلاعات دقیق در طول و پس از بحرانهای مختلف، مانند بلایای طبیعی، نقش حیاتی دارد.۱
- حفظ اعتماد عمومی و اعتبار: سازمانهای رسانهای تابآور میتوانند اعتماد و اعتبار عمومی را در زمان بحران حفظ کنند که برای بقای طولانیمدت و اثربخشی آنها در حوزه عمومی بسیار مهم است.۳
- مبارزه با اطلاعات نادرست: تابآوری رسانهای افراد و جوامع را قادر میسازد تا اطلاعات معتبر را از روایتهای نادرست تشخیص دهند.۴ این قابلیت با توجه به «از دست دادن اقتدار در رسانههای سنتی» که میتواند منجر به گسترش محتوای نادرست و دستکاری شده شود، بسیار حیاتی است.۹
- ترویج تفکر انتقادی و شهروندی مسئولانه: آموزش تابآوری رسانهای به طور فعال مهارتهای تفکر انتقادی را تقویت کرده و شهروندی مسئولانه را در میان مردم ترویج میکند.۴
تأکید مکرر بر حفظ اعتماد عمومی و مبارزه با اطلاعات نادرست، بهویژه در مواجهه با «از دست دادن اقتدار در رسانههای سنتی» ۹، به یک آسیبپذیری سیستمی در چشمانداز اطلاعاتی ایران اشاره دارد.
این فقط مربوط به تهدیدات خارجی نیست، بلکه چالشهای داخلی را نیز در ارتباط با اعتبار رسانهها در بر میگیرد. این وضعیت نقش پلتفرمهایی مانند resiliencemedia.ir را به عنوان منبع محتوای تأیید شده و متمرکز بر تابآوری، حیاتیتر میکند.
«از دست دادن اقتدار» در اینجا یک خلأ ایجاد میکند که اطلاعات نادرست به راحتی میتوانند آن را پر کنند و مردم را در برابر روایتهای دروغین آسیبپذیرتر میسازد.
بنابراین، اهمیت تابآوری رسانهای در ایران تنها به فشارهای خارجی یا بلایای طبیعی محدود نمیشود، بلکه شامل بازسازی و حفظ یکپارچگی اطلاعاتی داخلی و اعتماد عمومی به منابع رسانهای نیز میشود.
مأموریت resiliencemedia.ir برای ارائه «اخبار دقیق و قابل اعتماد» ۶ مستقیماً به این چالش داخلی پاسخ میدهد و نقش آن را به عنوان یک روایت متقابل بالقوه در برابر کاهش اعتماد به سایر اشکال رسانهای نشان میدهد.
ابتکارات و پلتفرمهای کلیدی: تمرکز بر رسانه تابآوری ایران (resiliencemedia.ir)
تاریخچه، مأموریت و مشارکتهای منحصربهفرد resiliencemedia.ir
resiliencemedia.ir، که با نام رسانه تابآوری ایران شناخته میشود، به طور رسمی در سال ۱۴۰۲ شمسی (۲۰۲۳ میلادی) توسط دکتر جواد طلسچی یکتا راهاندازی شد.۱۱
هدف اصلی آن ایجاد همافزایی میان فارغالتحصیلان روانشناسی و جامعهشناسی ۱۲ و توانمندسازی متخصصان در حوزههای مختلف است.۱۱
این پلتفرم با هدف ارائه یک منبع جامع برای آموزش، پژوهش، انتشار کتاب، مقالات، یادداشتها و آخرین بهروزرسانیها در زمینه تابآوری فعالیت میکند.۱۲
resiliencemedia.ir به عنوان «نخستین مرجع تخصصی تابآوری اجتماعی در کشور» ۱۲ و «تنها رسانه رسمی با عنوان دقیق در این حوزه» ۱۱ شناخته میشود. این پلتفرم به عنوان بخشی جداییناپذیر از ابتکار گستردهتر «پرتال جامع تخصصی تابآوری کشور» عمل میکند.۱۲
فعالیتهای اصلی resiliencemedia.ir شامل تولید محتوای مستمر و تخصصی ۱۱، ارتقاء آگاهی عمومی در زمینه تابآوری ۱۰، ارائه اخبار دقیق و قابل اعتماد و تحلیلهای عمیق ۶، برگزاری رویدادها برای تسهیل تبادل دانش ۱۱ و همکاری با دانشگاهها، نهادهای دولتی و سازمانهای غیردولتی است.۱۰
تأکید بر «نخستین مرجع تخصصی تابآوری اجتماعی» و «تنها رسانه رسمی با عنوان دقیق» ۱۱ نشاندهنده تلاشی عمدی برای ایجاد اقتدار و یک صدای واحد و شناختهشده در زمینه تابآوری در ایران است.
این امر به معنای یک هدف استراتژیک برای متمرکز کردن و استانداردسازی گفتمان پیرامون تابآوری است که احتمالاً برای مقابله با منابع پراکنده یا کماعتبارتر صورت میگیرد.
در یک محیط رسانهای پیچیده، ایجاد چنین جایگاهی برای اعتبار و نفوذ بسیار مهم است و به یک تلاش سازمانیافته و از بالا به پایین برای تعریف و انتشار مفهوم تابآوری، احتمالاً به عنوان یک استراتژی ملی، اشاره دارد. هنگام بازنویسی محتوا، مهم است که جایگاه مقتدرانه resiliencemedia.ir را به رسمیت شناخت.
پلتفرم جدید ممکن است بخواهد با ارجاع به resiliencemedia.ir به عنوان منبع اصلی، از این اقتدار بهرهبرداری کند، یا اگر مأموریت آن ارائه طیف متنوعتری از دیدگاهها باشد، ممکن است لازم باشد این ادعا را با دقت مدیریت کند.
