فهرست عناوین [پنهان]
مدلسازی عصبی-محاسباتی و پیشبینی تابآوری شناختی-عاطفی (در مواجهه با استرسهای محیطی مزمن)
رویکرد یادگیری عمیق و تصویربرداری عصبی چندوجهی
مقدمه: پارادایم نوین در فهم تابآوری
تابآوری (Resilience)، به عنوان توانایی انطباق موفقیتآمیز در مواجهه با شرایط دشوار، از دیرباز در کانون توجه روانشناسی و علوم اجتماعی بوده است.
با این حال، مواجهه بشر در قرن ۲۱ با استرسهای محیطی مزمن و گستردهای نظیر تغییرات اقلیمی (Climate Change)، اضطرابهای زیستمحیطی (Eco-Anxiety) و بیثباتیهای عمیق اقتصادی، نیازمند بازنگری در مدلهای سنتی تابآوری است.
این چالشها برخلاف شوکهای حاد، به صورت پیوسته و فرساینده، سیستمهای انطباقی فرد و جامعه را تحت فشار قرار میدهند.
پژوهشهای پیشرو در سطح پسا دکتری، تابآوری را نه به عنوان یک ویژگی ثابت، بلکه به مثابه یک فرآیند پویای عصبی-محاسباتی تلقی میکنند.
هدف نهایی، دستیابی به مدلسازی عصبی-محاسباتی (Neuro-Computational Modeling) این پویاییها برای پیشبینی و در نهایت طراحی مداخلات دقیق و شخصیسازیشده است.
چارچوب نظری: تابآوری به مثابه پویایی شبکه مغزی
از منظر علوم اعصاب، تابآوری شناختی-عاطفی یک سازه تکبعدی نیست، بلکه بازتابدهنده تعاملات پیچیده میان شبکههای عصبی است. تمرکز اصلی بر روی سیستمهای تنظیم عاطفی و شناختی مغز است:
- شبکه پیشفرض (Default Mode Network – DMN): مسئول خوداندیشی و پردازش عاطفی. در افراد دارای تابآوری پایین، فعالیت غیرعادی این شبکه میتواند منجر به نشخوار فکری (Rumination) مزمن شود.
- شبکه برجستگی (Salience Network – SN): مسئول تشخیص اطلاعات محیطی مرتبط و تغییر تمرکز. کارایی این شبکه برای واکنش مناسب به تهدیدات محیطی (مانند اخبار تغییرات اقلیمی) حیاتی است.
- شبکه کنترل مرکزی (Central Executive Network – CEN): درگیر در حل مسئله، حافظه کاری و تنظیم هدفمند رفتار. این شبکه برای انطباق شناختی و برنامهریزی در شرایط ابهام اقتصادی ضروری است.
مدلسازی عصبی-محاسباتی تلاش میکند تا با استفاده از ریاضیات پیشرفته، نحوه انتقال اطلاعات و پایداری (Stability) یا ناپایداری (Instability) در این شبکهها را هنگام قرارگیری طولانیمدت در معرض استرسهای مزمن، ترسیم کند.
