سوگ جمعی و تاب‌آوری در برابر آن

سوگ جمعی و تاب‌آوری در برابر آن

سوگ جمعی یک پدیدهٔ چندبعدی است که به‌سرعت می‌تواند به‌سوی اضطراب، افسردگی و ناتوانی اجتماعی منجر شود

سوگ جمعی و تاب‌آوری در برابر آن

سوگ جمعی (Collective Grief) به تجربه‌ای اطلاق می‌شود که در آن یک جامعه، گروه یا جمعیت بزرگ به‌طور همزمان احساس اندوه و فقدان را در پی یک حادثهٔ بزرگ (مثلاً زلزله، جنگ، بیماری همه‌گیر یا حمله تروریستی) تجربه می‌کند.

این نوع سوگ، بر خلاف سوگ فردی که به‌صورت شخصی و درون‌نمایی رخ می‌دهد، ابعادی اجتماعی، فرهنگی و روان‌شناختی گسترده‌تر دارد و می‌تواند تأثیرات عمیق‌تری بر سلامت روانی جامعه بگذارد.

ویژگی‌های سوگ جمعی

  • پوشش جغرافیایی وسیع: افراد در مناطق مختلف حتی بدون تماس مستقیم با حادثه، احساس همدردی و اندوه می‌کنند.
  • شبکه‌های اجتماعی: رسانه‌های سنتی و دیجیتال به‌سرعت اطلاعات و عواطف را انتقال می‌دهند و همدلی جمعی را تقویت می‌کنند.
  • نمادهای مشترک: آیتم‌های نمادین (پرچم، شعاری، مراسم یادبود) به‌عنوان نقطهٔ تمرکز عاطفی عمل می‌کنند.
  • دوره‌های تکاملی: مشابه سوگ فردی، شامل مراحل نپری، انکار، خشم، سازگاری و پذیرش است، اما زمان‌سنجی آن در مقیاس بزرگ‌تر ممکن است متفاوت باشد.

عوامل تشدید سوگ جمعی

  • پوشش رسانه‌ای گسترده: تصاویر و ویدیوهای زنده می‌توانند شوک حسی را تقویت کرده و حس اضطراب را در جامعه گسترش دهند (Holmes, 2020).
  • عدم قطعیت و کنترل: عدم وجود اطلاعات دقیق دربارهٔ علل یا پیامدهای حادثه، احساس بی‌پناهی را افزایش می‌دهد (Bonanno, 2021).
  • پیشینهٔ تروماهای قبلی: جوامعی که پیشینهٔ اضطراب یا تروما دارند، بیشتر در معرض سوگ جمعی شدید قرار می‌گیرند (Kelley & Rouse, 2022).

تاب‌آوری (Resilience) در برابر سوگ جمعی

تاب‌آوری به‌معنای توانایی جامعه برای بازگشت، سازگاری و رشد پس از بحران است. این مفهوم نه‌تنها شامل بهبود روانی فردی، بلکه شامل بازیابی ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی می‌شود.

مؤلفه‌های کلیدی تاب‌آوری جمعی

  • سرگرمی و معنای مشترک: مراسم یادبود، شعر و ادبیات مشترک، و داستان‌سرایی باعث ایجاد حس همبستگی می‌شود (Norris, 2020).
  • حمایت اجتماعی: شبکه‌های حمایتی (خانواده، دوستان، گروه‌های داوطلب) نقش مهمی در کاهش احساس تنهایی و اضطراب دارند (Southwick et al., 2021).
  • رهبرانی با دید مثبت: رهبری شفاف، همدلی‌ساز و ارائهٔ اطلاعات دقیق، به پایداری اعتماد عمومی کمک می‌کند (Hobfoll, 2020).
  • دسترس به منابع روانی-بهداشتی: خدمات مشاوره‌ای، خطوط اضطراری و برنامه‌های روان‌درمانی می‌توانند فشار عاطفی را کاهش دهند (Harvey et al., 2022).
  • توانمندی دیجیتال: استفاده از پلتفرم‌های آنلاین برای برقراری ارتباط، اشتراک تجربه و ارائهٔ ابزارهای خودمراقبتی، به‌ویژه در دوران بحران‌های همه‌گیر، نقش حمایتی مهمی دارد (Galea & Vlahov, 2021).

استراتژی‌های تقویت تاب‌آوری جمعی

  • تقویت ارتباطات محلی: برگزاری گردهمایی‌های کوچک، کارگاه‌های آموزشی و پروژه‌های مشترک می‌تواند حس تعلق را تقویت کند.
  • پیشنهاد روتین‌های مثبت: فعالیت‌های بدنی منظم، مراقبه و تمرینات تنفس عمیق می‌توانند به کاهش اضطراب در سطح جمعی کمک کنند.
  • اطلاع‌رسانی شفاف: انتشار اطلاعات دقیق، به‌موقع و به‌صورت چندزبانه از طریق رسانه‌های معتبر، اضطراب ناشی از شایعات را کاهش می‌دهد.
  • پشتیبانی فرهنگی: حفظ و ارتقاء فرهنگ‌محورهای محلی (مثلاً موسیقی، قصه‌گویی) به‌عنوان بخشی از فرایند درمانی عمل می‌کند.
  • ارزیابی مستمر: نظرسنجی‌های دوره‌ای دربارهٔ وضعیت روانی و نیازهای جامعه می‌تواند به برنامه‌ریزی دقیق‌تر کمک کند.

نتیجه‌گیری

سوگ جمعی یک پدیدهٔ چندبعدی است که به‌سرعت می‌تواند به‌سوی اضطراب، افسردگی و ناتوانی اجتماعی منجر شود.

با این حال، تاب‌آوری جمعی می‌تواند با ترکیبی از حمایت‌های اجتماعی، رهبری شفاف، دسترسی به خدمات روان‌درمانی و تقویت ارزش‌های فرهنگی، به‌سرعت بهبود یابد و حتی فرصتی برای رشد و تحکیم پیوندهای اجتماعی فراهم کند.

منابع مورد استفاده:

1. Bonanno, G. A. (2021). *The Varieties of Grief: Implications for Clinical Practice.* Clinical Psychology Review, 92, 102057.
2. Galea, S., & Vlahov, D. (2021). *Digital Tools for Community Resilience in Public Health Emergencies.* American Journal of Public Health, 111(10), 1844‑1851.
3. Harvey, M. G., et al. (2022). *Access to Psychological Support during Mass Trauma: Systematic Review.* International Journal of Mental Health, 51(4), 233‑251.
4. Hobfoll, S. E. (2020). *Conservation of Resources Theory and Application to Community Resilience.* Journal of Social Issues, 76(1), 77‑91.
5. Holmes, E. A. (2020). *Media Exposure and Emotional Responses to Disaster.* Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 14(4), 473‑479.
6. Kelley, M. L., & Rouse, J. (2022). *Historical Trauma and Contemporary Grief in Disadvantaged Communities.* Social Science & Medicine, 311, 115269.
7. Norris, F. H. (2020). *Community Resilience as a Metaphor for Disaster Recovery.* Journal of Disaster Research, 15(2), 193‑201.
8. Southwick, S. M., et al. (2021). *Social Support and Resilience in the Aftermath of Trauma.* Psychiatry Research, 293, 113688.

واکاوی انتقادی ساختار حرفه‌ای مددکاری اجتماعی در ایران

واکاوی انتقادی ساختار حرفه‌ای مددکاری اجتماعی در ایران

تقابل رویکردهای همایشی با واقعیت‌های استخدامی، رفاهی و منزلت شغلی

واکاوی انتقادی ساختار حرفه‌ای مددکاری اجتماعی در ایران

تقابل رویکردهای همایشی با واقعیت‌های استخدامی، رفاهی و منزلت شغلی

ساختار حرفه‌ای مددکاری اجتماعی در ایران، پس از گذشت بیش از شش دهه از حیات آکادمیک خود، امروزه در نقطه‌ای حساس و پارادوکسیکال ایستاده است. از یک سو، شاهد تورم رویدادهای علمی، همایش‌های سالانه و مناسبت‌های تقویمی هستیم که با مشارکت گسترده نهادهای حاکمیتی، دانشگاهی و سازمان‌های رفاهی برگزار می‌شوند و از سوی دیگر، بدنه اجرایی این حرفه در سطوح عملیاتی با چالش‌های بنیادین در زمینه‌های معیشتی، استخدامی و هویت مستقل صنفی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

این گزارش با رویکردی تحلیل‌گرانه، به بررسی این پرسش می‌پردازد که چرا همایش‌های سالانه، علی‌رغم تکرار و تداوم، در تحقق مطالبات واقعی مددکاران اجتماعی ناکام مانده‌اند و آیا ارتقای جایگاه این حرفه از طریق رویکردهای تشریفاتی میسر است یا نیازمند بازنگری ساختاری در میدان عمل و قوانین استخدامی کشور است.  

پیشینه تاریخی و تکوین حرفه‌ای: از آموزشگاه عالی تا دستگاه‌های اجرایی

مددکاری اجتماعی در ایران پیوندی دیرینه با نام ستاره فرمانفرماییان و تاسیس آموزشگاه عالی خدمات اجتماعی در سال ۱۳۳۶ دارد.

این حرفه در بدو پیدایش، به عنوان یک ضرورت مدرن برای پاسخگویی به چالش‌های ناشی از صنعتی‌شدن و توسعه شهری وارد ساختار اداری کشور شد. با این حال، ماهیت حرفه‌ای‌سازی این رشته در ایران از همان ابتدا تحت تاثیر یک الگوی “بالا به پایین” و شخصیت‌محور قرار داشت که منجر به وابستگی شدید به اراده دولت‌ها و نهادهای رسمی شد.  

پس از انقلاب اسلامی، با تجمیع بنیادها و موسسات حمایتی و تشکیل سازمان بهزیستی کشور، مددکاری اجتماعی به هسته مرکزی خدمات رفاهی تبدیل شد.

توسعه ساختاری در سازمان‌هایی نظیر کمیته امداد امام خمینی، بنیاد شهید و امور ایثارگران، و بعدها در وزارت بهداشت و قوه قضاییه، فضای اشتغال گسترده‌ای را برای فارغ‌التحصیلان این رشته فراهم آورد. اما این گسترش کمی، لزوماً به معنای استقلال حرفه‌ای و ارتقای منزلت شغلی نبود، چرا که مددکاران در این سازمان‌ها بیشتر به عنوان بازوان اجرایی سیاست‌های حمایتی دولت عمل کرده‌اند تا متخصصانی صاحب‌صلاحیت در سیاست‌گذاری کلان.  

نقاط عطف تاریخی در تثبیت جایگاه اداری مددکاری اجتماعی

دوره زمانی اقدام کلیدی/رویداد ساختاری پیامد حرفه‌ای منبع اسنادی
دهه ۱۳۳۰ تاسیس آموزشگاه عالی خدمات اجتماعی آغاز تربیت نیروی متخصص آکادمیک در سطح ملی
۱۳۵۹ تشکیل سازمان بهزیستی کشور تمرکز خدمات مددکاری در یک نهاد تخصصی دولتی
دهه ۱۳۷۰ ورود رسمی مددکاری به وزارت بهداشت تعریف پست‌های مددکاری در ساختار درمانی و بیمارستانی
دهه ۱۳۸۰ تصویب قانون مدیریت خدمات کشوری جای‌گذاری مددکاری در رسته امور اجتماعی و تعیین ضوابط استخدامی
۱۴۰۳-۱۴۰۴ پیگیری سازمان نظام مددکاری تلاش برای ایجاد نهاد خودگردان و تنظیم‌گر حرفه‌ای

کالبدشکافی همایش‌های سالانه: تریبون‌های علمی یا تشریفات اداری؟

برگزاری همایش روز ملی مددکاری اجتماعی، که اکنون به چهلمین دوره خود رسیده است، به عنوان بزرگترین گردهمایی صنفی و علمی این حرفه در ایران شناخته می‌شود. این همایش‌ها معمولاً با شعارهای محوری نظیر “مددکاری اجتماعی و سیاست‌گذاری توانمندسازانه” یا “مددکاری اجتماعی و میانجی‌گری” برگزار می‌شوند و هدف خود را حساس‌سازی جامعه و مسئولان نسبت به مسائل اجتماعی و ارتقای دانش حرفه‌ای اعلام می‌کنند.  

تحلیل محتوایی این همایش‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها در “تولید ادبیات نظری” و “گفتمان‌سازی” نسبتاً موفق بوده‌اند. حضور مقامات عالی‌رتبه کشوری، نمایندگان مجلس و مهمانان بین‌المللی از فدراسیون جهانی مددکاران اجتماعی (IFSW)، به این حرفه وجاهتی آکادمیک و بین‌المللی بخشیده است. با این حال، شکاف عمیقی میان “بیانیه‌های پایانی” این همایش‌ها و “بخشنامه‌های اجرایی” سازمان‌های دولتی مشاهده می‌شود.  

بسیاری از منتقدان و فعالان صنفی معتقدند که این رویدادها به دلیل ماهیت “جشن‌گونه” و تمرکز بر تقدیر از پیشکسوتان، از پرداختن به ریشه‌های بحران در معیشت و جایگاه سازمانی مددکاران بازمانده‌اند. در واقع، همایش‌ها به جای آنکه ابزاری برای “فشار ساختاری” به منظور اصلاح ردیف‌های استخدامی باشند، به فضایی برای “تخلیه هیجانی” و “تایید متقابل” میان مدیران و بدنه حرفه‌ای تبدیل شده‌اند.

این فقدان اثربخشی مستقیم در ارتقای شرایط کلی مددکاری کشور، ناشی از عدم پیوند ارگانیک میان خروجی علمی همایش‌ها و مکانیزم‌های تصمیم‌گیری در سازمان اداری و استخدامی است.  

واکاوی وضعیت ردیف‌های استخدامی و رسته شغلی: واقعیت‌های قانونی

یکی از دغدغه‌های اصلی که در پرسش مخاطب مطرح شده، وضعیت ردیف‌های استخدامی اختصاصی و رسته شغلی مستقل است. بررسی دقیق اسناد و بخشنامه‌های سازمان اداری و استخدامی کشور، از جمله بخشنامه شماره ۵۹۸۶۶/۱۸۰۲، نشان می‌دهد که حرفه مددکاری اجتماعی در حال حاضر فاقد یک “رسته مستقل” است.  

رسته امور اجتماعی و رشته‌های شغلی تابعه

مددکاری اجتماعی در ساختار فعلی نظام طبقه بندی مشاغل، زیرمجموعه “رسته امور اجتماعی” تعریف شده است. این رسته شامل طیف وسیعی از مشاغل است که لزوماً همگی مددکاری تخصصی نیستند. بر اساس آخرین تغییرات ضوابط اجرایی این رسته:  

  • رشته شغلی “مددکار اجتماعی” به عنوان یک رشته اصلی در رسته امور اجتماعی باقی مانده است، اما رشته “کمک مددکار اجتماعی” از مجموعه حذف گردیده و تنها شاغلان قبلی مجاز به ادامه خدمت در آن هستند.  

  • رسته فرعی جدیدی تحت عنوان “امور انتظامی، تامینی و تربیتی و بازرسی” ایجاد شده است که برخی وظایف مددکاری در حوزه زندان‌ها و اقدامات تامینی به آن منتقل شده است. این تفکیک، نشان‌دهنده قطعه‌قطعه شدن هویت مددکاری در سازمان‌های مختلف است که مانع از شکل‌گیری یک جبهه واحد صنفی می‌شود.  


تحلیل جامع تاب‌آوری رسانه‌ای

تحلیل جامع تاب‌آوری رسانه‌ای

ابعاد ساختاری، امنیت اطلاعات و تحولات تکنولوژیک در چشم‌انداز ۲۰۲۵

تحلیل جامع تاب‌آوری رسانه‌ای

ابعاد ساختاری، امنیت اطلاعات و تحولات تکنولوژیک در چشم‌انداز ۲۰۲۵

مفهوم تاب‌آوری رسانه‌ای در سال‌های اخیر از یک اصطلاح نظری به یک ضرورت راهبردی در مدیریت فضای اطلاعاتی و حفظ پایداری فرهنگی تبدیل شده است.

این گزارش با اتکا به داده‌های نهادهای بین‌المللی نظیر یونسکو، مؤسسه رویترز، اید‌دیتا (AidData) و گزارش‌های پژوهشی سال ۲۰۲۵، به واکاوی ساختار و اهمیت تاب‌آوری سیستم‌های رسانه‌ای در مواجهه با مداخلات تکنولوژیک و نابرابری‌های جهانی در توزیع اطلاعات می‌پردازد.

تحلیل‌های نوین نشان می‌دهد که تاب‌آوری رسانه‌ای فراتر از تولید محتوا، به ظرفیت یک جامعه در شناسایی مسئولانه روایت‌های نفوذ و انطباق با شوک‌های زیرساختی وابسته است.

چارچوب نظری و ابعاد تاب‌آوری رسانه‌ای

در ادبیات پژوهشی سال ۲۰۲۵، تاب‌آوری رسانه‌ای به عنوان میزان توانایی مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان رسانه برای شناسایی آگاهانه و پاسخگویی به محتواهای تحت تأثیر عوامل مخرب خارجی تعریف می‌شود.

بر اساس شاخص MRMI، تاب‌آوری یک اکوسیستم رسانه‌ای بر سه پایه اصلی استوار است:

  • مصرف‌کنندگان محتوا: این بعد بر ظرفیت شهروندان در تشخیص اخبار جعلی و دسترسی به منابع متنوع تأکید دارد. سواد رسانه‌ای و سرمایه اجتماعی از محرک‌های اصلی این بخش هستند.

  • تولیدکنندگان محتوا: شامل استانداردهای حرفه‌ای، اخلاق رسانه‌ای و ظرفیت فنی خبرنگاران برای مقاومت در برابر “تسخیر رسانه‌ای” توسط جریان‌های سرمایه‌داری یا گروه‌های فشار است.

  • محیط نهادی: چارچوب‌های قانونی و سیاست‌های حمایتی که بستر لازم را برای فعالیت پایدار رسانه‌ها فراهم می‌کنند.

مؤلفه اصلیشاخص‌های کلیدیتمرکز راهبردی
سواد اطلاعاتیتفکر انتقادی، شناخت الگوریتم‌هاتوانمندسازی مخاطب در برابر دیس‌اینفورمیشن
زیرساخت فنیپایداری شبکه، حاکمیت دادهایجاد مسیرهای جایگزین برای انتقال اطلاعات در بحران
استقلال حرفه‌ایپایبندی به اخلاق، تنوع درآمدیمقابله با فشارهای اقتصادی و نفوذ روایت‌های بیگانه

تقابل روایت‌ها: نابرابری ساختاری میان رسانه‌های منطقه و غرب

یکی از چالش‌های بنیادین در تاب‌آوری رسانه‌ای، “عدم تقارن ساختاری” در جریان بین‌المللی اطلاعات است.

پژوهش‌های سال ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ نشان می‌دهند که رسانه‌های غربی اغلب بحران‌های خاورمیانه را از دریچه گفتمان‌های امنیتی و سوگیری‌های ایدئولوژیک بازنمایی می‌کنند.  

به عنوان مثال، تحلیل تطبیقی پوشش خبری جنگ غزه (۲۰۲۳-۲۰۲۴) نشان داد که رسانه‌هایی مانند CNN و BBC بر قاب‌بندی‌های امنیتی تمرکز داشتند، در حالی که رسانه‌های منطقه‌ای بر ابعاد انسانی، عدالت تاریخی و مقاومت تأکید می‌کردند.

همچنین مطالعات نشان می‌دهد که در شبکه‌های اجتماعی، پناهندگان اروپایی اغلب به عنوان “قربانی” تصویر می‌شوند، در حالی که پناهندگان مناطق دیگر با برچسب‌هایی نظیر “تهدید امنیتی” یا “بار اقتصادی” توصیف می‌گردند.

این سوگیری‌های سیستماتیک، ضرورت تقویت تاب‌آوری رسانه‌ای محلی برای بازپس‌گیری عاملیت در روایتگری بین‌المللی را بیش از پیش نمایان می‌کند.  

هوش مصنوعی؛ فرصت‌ها و تهدیدها برای پایداری اطلاعات

هوش مصنوعی مولد (Generative AI) به عنوان یک متغیر دگرگون‌ساز در اکوسیستم رسانه‌ای ظاهر شده است.

اگرچه این فناوری ابزارهای قدرتمندی برای تحلیل داده‌های انبوه فراهم می‌کند، اما همزمان تهدیدی برای “یکپارچگی اطلاعات” محسوب می‌شود.  

چالش‌های اعتبار‌سنجی

مطالعات گسترده در اکتبر ۲۰۲۵ نشان داد که دستیارهای هوش مصنوعی در ۴۵ درصد موارد، محتوای خبری را دچار اعوجاج کرده یا به اشتباه نمایش می‌دهند.

حدود ۳۱ درصد از پاسخ‌های این ابزارها دارای مشکلات جدی در استناد به منابع هستند و ۲۰ درصد حاوی اطلاعات کاملاً نادرست (Hallucinations) می‌باشند. این در حالی است که حدود ۱۵ درصد از نسل جوان، هوش مصنوعی را به عنوان منبع اصلی دریافت اخبار خود برگزیده‌اند.  

کاربردهای مثبت در ارتقای تاب‌آوری

با این حال، تکنولوژی‌های نوین می‌توانند ظرفیت عملیاتی رسانه‌ها را افزایش دهند:

  • راستی‌آزمایی خودکار: ابزارهایی مانند FactStream به خبرنگاران کمک می‌کنند تا ادعاهای کذب را در زمان واقعی شناسایی کنند.

  • دسترسی‌پذیری: استفاده از هوش مصنوعی برای تبدیل متن به صوت و ترجمه چندزبانه، به گسترش دامنه مخاطبان و مقابله با “اجتناب از خبر” کمک کرده است.


رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است

رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است

Resiliency Media and Home of Resilience, Differences and Similarities

رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است

رسانه تاب آوری و خانه تاب آوری

Resiliency Media and Home of Resilience, Differences and Similarities
رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است. رسانه تاب آوری ایران به نشانی resiliencemedia.ir که نام و عنوان دیگرش رسانه تاب آوری اجتماعی ایران است در سال ۱۴۰۲ به همت رسانه مددکاری اجتماعی ایرانیان که یکی از با قدمت ترین رسانه های تاریخ مددکاری اجتماعی ایران می باشد و با مدیریت دکتر جواد طلسچی یکتا ایجاد گشته است.
در صورتیکه تاریخچه ایجاد خانه تاب آوری ایران به نشانی resilienc به عنوان یک سایت با قدمت در تاریخ تاب آوری کشور از این مبحث متفاوت و متمایز است.
 
رسانه تاب آوری ایران نخستین مرجع رسمی تاب آوری اجتماعی کشور است که در سال ۱۴۰۲ تاسیس شد. این رسانه با انتشار مقالات، کتاب های تخصصی و تازه های تاب آوری در سطح ایران و جهان فعالیت خود را شروع کرد.
امروزه تاب آوری در علوم طبیعی، انسانی، اجتماعی و گفتمان های سیاسی، تجاری و اجتماعی کاربرد دارد. همه افراد جامعه برای مقابله با خطرات جدیدی همچون بحران های مالی، همه گیری، تنش های ژئوپلیتیکی و… لازم است با مفهوم انعطاف پذیری و تاب آوری به خوبی آشنا شوند.
 
رسانه تاب آوری ایران به عنوان یک مرجع رسمی آموزش و پژوهش این مفاهیم را به همه گروه های جامعه یاد می دهد و به آنها می آموزد که در بحران ها و چالش ها چگونه انعطاف داشته باشند.
به بیانی ساده تر این رسانه با اطلاع رسانی صحیح، آموزش و سرگرمی افراد جامعه را منسجم و متعادل می کند. بنابراین می توان گفت که آشنایی با رسانه های تاب آور برای همه افراد جامعه اهمیت زیادی دارد.
رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است
رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است

رسانه تاب آوری ایران با چه اهدافی تشکیل شده است؟

یکی از اصلی ترین اهداف رسانه تاب آوری ایران آموزش های حقیقی و مجازی در حوزه تاب آوری می باشد.
معمولا این آموزش ها در راستای بالا بردن آگاهی و اطلاعات اقشار مختلف جامعه برای مقابله با ناملایمات و بحران های زندگی انجام می شوند.
مفید و موثر بودن این آموزش ها اهمیت زیادی دارد؛ چرا که افراد جامعه با اتکا به این رسانه ها می بایست سطح تاب آوری فردی و اجتماعی خود را بالا ببرند. به عبارتی دیگر، رسانه تاب آوری ایران همواره در تلاش است با افزایش کیفیت آموزش ها، وحدت و هماهنگی را در میان افراد مختلف جامعه به وجود بیاورد.
کیفیت زندگی افراد جامعه در شرایط بحرانی کاملاً به رسانه های تاب آوری بستگی دارد. هرچقدر که آموزش ها مناسب تر باشند، جامعه منسجم تر خواهد بود.
بد نیست که بدانید استفاده از ابزارهای قدرتمند، سرورهای اختصاصی، بررسی دقیق اخبار و… در موفقیت یک رسانه تاب آوری ایران بی تاثیر نیست. شایان ذکر است که همفکری و همکاری با اعضای مختلف تیم به جهت تعیین زیرساخت های لازم برای تاسیس رسانه تاب آوری اجتماعی از دیگر اهداف رسانه تاب آوری ایران به شمار می رود.
 

بررسی تاریخچه رسانه تاب آوری و بنیانگذار آن

تمامی اقدامات و فعالیت های رسانه تاب آوری ایران از سال ۱۴۰۲ تحت نظارت مستقیم دکتر جواد طلیسچی یکتا انجام می شوند. ناگفته نماند که از ایشان به عنوان بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران یاد می شود. رسانه تخصصی مددکاری اجتماعی ایرانیان از سال ۱۳۹۳ فعالیت خود را در زمینه تاب آوری شروع کرد.
این مجموعه با داشتن یک تیم حرفه ای و متخصص شاخه جدیدی با عنوان خانه تاب آوری ایرانیان را تشکیل داد. رسانه ایرانیان در حوزه تاب آوری فعالیت های علمی تحقیقاتی زیادی انجام داده است. از مهمترین اهداف این رسانه تاب آوری ایران می توان به ارتقاء سطح دانش و افزایش آگاهی اجتماعی از مفهوم تاب آوری اشاره نمود.
 

رسانه تاب آوری و خانه تاب آوری، تفاوتها و شباهتها

در پایان لازم به ذکر است رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است.
رسانه تاب آوری ایران به نشانی resiliencemedia.ir که نام و عنوان دیگرش رسانه تاب آوری اجتماعی ایران است در سال ۱۴۰۲ به همت رسانه مددکاری اجتماعی ایرانیان که یکی از با قدمت ترین رسانه های تاریخ مددکاری اجتماعی ایران می باشد و با مدیریت دکتر جواد طلسچی یکتا ایجاد گشته است.
در صورتیکه تاریخچه ایجاد خانه تاب آوری ایران به نشانی resilienc  به عنوان یک سایت با قدمت در تاریخ تاب آوری کشور از این مبحث متفاوت و متمایز است لذا با توجه به مطالب غیررسمی انتشاریافته در برخی وبگاهها خاطرنشان می گردد که این دو وبسایت با دامنه های متفاوت و نیز بنیانگذارانش متفاوت از هم هستند و نباید به اشتباه گرفته بشوند.
رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است
رسانه تاب آوری ایران از خانه تاب آوری ایران متفاوت است

مدل‌سازی تاب‌آوری (Resilience Modeling)

مدل‌سازی تاب‌آوری (Resilience Modeling)

مدل‌سازی تاب‌آوری یک فرآیند ایستا نیست، بلکه یک رویکرد پویا برای مدیریت عدم قطعیت است

مدل‌سازی تاب‌آوری (Resilience Modeling)

مدل‌سازی تاب‌آوری (Resilience Modeling) یکی از حیاتی‌ترین حوزه‌ها در مدیریت بحران، مهندسی سیستم‌ها و علوم اجتماعی مدرن است.

این مفهوم فراتر از «پایداری» است و به توانایی یک سیستم برای جذب تنش، بازیابی خود و تکامل در برابر شوک‌های پیش‌بینی نشده اشاره دارد.

در این مقاله، بر اساس منابع معتبر بین‌المللی مانند ASCE (انجمن مهندسان عمران آمریکا)، NIST و مقالات دانشگاهی Elsevier، به بررسی اصول و مبانی این علم می‌پردازیم.

تعریف تاب‌آوری در مدل‌سازی مدرن

در متون علمی بین‌المللی، تاب‌آوری اغلب با چهار ویژگی اصلی که به ۴Rs معروف هستند (برگرفته از مدل Bruneau et al., 2003) شناخته می‌شود:

  • Robustness (صلابت): توانایی سیستم برای مقاومت در برابر فشار بدون از دست دادن عملکرد.

  • Redundancy (افزونگی): وجود اجزای جایگزین که در صورت شکستِ بخشی از سیستم، وظایف آن را بر عهده می‌گیرند.

  • Resourcefulness (ابتکار عمل): توانایی شناسایی مشکلات و اولویت‌بندی منابع برای حل آن‌ها.

  • Rapidity (سرعت): توانایی بازگشت به سطح عملکرد مطلوب در کمترین زمان ممکن.

چارچوب ریاضی مدل‌سازی تاب‌آوری

مدل‌سازی تاب‌آوری معمولاً بر اساس منحنی عملکرد-زمان (Performance-Time Curve) انجام می‌شود. زمانی که یک رخداد مخرب () رخ می‌دهد، عملکرد سیستم () افت می‌کند.

شاخص کمی تاب‌آوری

یکی از متداول‌ترین روش‌ها برای محاسبه تاب‌آوری ()، استفاده از انتگرال زمانی کاهش عملکرد است:

در این فرمول، افق زمانی مورد نظر و کیفیت عملکرد سیستم در طول زمان است. هرچه سطح زیر منحنی بیشتر باشد، تاب‌آوری سیستم بالاتر است.

مراحل اصلی در مدل‌سازی تاب‌آوری سیستم‌ها

برای طراحی یک مدل جامع، محققان بین‌المللی (مانند Linkov و دیگران) یک چرخه چهار مرحله‌ای را پیشنهاد می‌دهند:

الف) مرحله پیش‌بینی و آماده‌سازی (Plan/Prepare)

در این مرحله، دارایی‌های کلیدی شناسایی شده و سناریوهای تهدید (Threat Scenarios) شبیه‌سازی می‌شوند. هدف، افزایش آستانه شکست سیستم است.

ب) مرحله جذب و مقاومت (Absorb)

مدل باید محاسبه کند که سیستم تا چه حد می‌تواند ضربه را بدون فروپاشی کامل تحمل کند. اینجاست که مفاهیمی مثل «توزیع بار» در شبکه‌ها اهمیت می‌یابد.

ج) مرحله بازیابی (Recover)

حیاتی‌ترین بخش مدل‌سازی، طراحی استراتژی‌های بازسازی است. مدل‌های بهینه‌سازی (Optimization Models) تعیین می‌کنند که منابع محدود (پول، نیروی انسانی) باید در کدام بخش مصرف شوند تا سرعت بازگشت به حالت عادی حداکثر شود.