تابآوری در بحران: واکاوی عملکرد گروههای مدعی و آسیبهای ناشی از رفتارهای حذفگرایانه
پایگاه خبری مددکار نیوز: در دوران بحران، بهویژه در شرایطی که جوامع با تهدیدات جنگ و پیامدهای روانشناختی-اجتماعی آن مواجه هستند، انتظار میرود گروههای فعال در حوزه تابآوری، نقش محوری در حمایت از آسیبدیدگان و ارتقای سلامت روان جامعه ایفا کنند.
متاسفانه، تجربههای اخیر نشان میدهد که عملکرد برخی از این گروهها و بهطور خاص، رویکردهای مخرب و حذفگرایانه آنها، میتواند آثار سوء و زیانباری بر فرآیند تابآوری و اعتماد عمومی داشته باشد.
این مطلب با هدف بررسی این پدیده، ضمن واکاوی عملکرد گروههای مدعی، به تشریح آسیبهای ناشی از رفتارهای حذفگرایانه و ارائه راهکارهایی برای تقویت تابآوری جامعه در شرایط بحران میپردازد.
سکوت معنادار در بحران
زمانی که یک جامعه با بحرانی نظیر جنگ مواجه میشود، انتظار میرود فعالان و متخصصان حوزههای مرتبط، با تمام توان به یاری آسیبدیدگان بشتابند. با این حال، در جریان درگیریهای اخیر، شاهد سکوت قابل توجهی از سوی برخی از گروههایی بودیم که پیشتر، داعیه مردمی بودن و گروهی بودن فعالیتهای خود را مطرح میکردند.
این سکوت، بهویژه در شرایطی که دسترسی به ابزارهای مدرن و فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی محدود شده است، بیشتر قابل تامل است.
این امر، سوالات مهمی را برمیانگیزد: آیا این گروهها صرفاً به دنبال جلب توجه و جذب بودجههای آموزشی بودند؟ آیا فعالیتهای آنها، بیشتر جنبه نمایشی و ویترینی داشت و فاقد عمق و تعهد واقعی بود؟ و آیا این افراد، در انتظار تغییرات سیاسی یا ظهور “شاهزاده رویاها” هستند و به همین دلیل، از ارائه خدمات به جامعه خودداری میکنند؟
آسیبهای ناشی از رفتارهای حذفگرایانه و برملا شدن وضعیت سلامت روان
متاسفانه، تجربیات نشان میدهد که برخی از فعالان حوزه تابآوری، به جای همکاری و همافزایی، به رقابت و تخریب یکدیگر میپردازند.
این رقابت ناسالم، گاهی اوقات به رفتارهای حذفگرایانه و حتی تهدید و آسیبرسانی به رقبای خود منجر میشود.
در مواردی، حتی تصمیم به حذف فیزیکی رقبا از طریق شبکههای ارتباطی و با انگیزههای خصمانه اتخاذ شده است. نکتهی حیاتی و روشنگر، زمانی رخ داد که مستنداتی از این تفکرات و رویکرد حذفگرایانه به سمع و نظر مسئولین امنیتی رسید. این اقدام، نه تنها بُعد بیماری و خودشیفتگی فرد مورد نظر را آشکار ساخت، بلکه میزان خشم و افسارگسیختگی او را نیز به وضوح نشان داد. این افشاگری، فراتر از یک گزارش امنیتی ساده بود؛ بلکه نمایانگر وضعیت بحرانی سلامت روان فردی بود که داعیهی راهنمایی و کمک به دیگران را داشت.
این اقدامِ افشاگری، نقش بازدارندهای ایفا کرد و به مسئولین اجازه داد تا با درک کامل از خطرات احتمالی، اقدامات پیشگیرانهای را در جهت حفظ امنیت جامعه و جلوگیری از گسترش رفتارهای مخرب انجام دهند.
وقتی یک فعال حوزه تابآوری، به جای حمایت از آسیبدیدگان، به فکر حذف رقبای خود است، چگونه میتوان به او اعتماد کرد؟ چگونه میتوان از او انتظار داشت که به طور صادقانه و بیطرفانه به افراد نیازمند کمک کند؟
ریشههای رفتارهای حذفگرایانه
رفتارهای حذفگرایانه، معمولاً ریشه در عوامل مختلفی دارد:
- خودشیفتگی و نیاز به برتری: برخی از افراد، به دلیل داشتن خودشیفتگی و نیاز به اثبات برتری خود، نمیتوانند حضور و فعالیت دیگران را تحمل کنند.
- خشم و کینه: خشم و کینه ناشی از تجربیات گذشته، میتواند افراد را به سمت رفتارهای مخرب و حذفگرایانه سوق دهد.
- ناامنی و ترس از شکست: ترس از شکست و از دست دادن موقعیت، میتواند باعث شود که افراد به جای تلاش برای ارتقای خود، به تخریب دیگران بپردازند.
- فقدان اخلاق حرفهای: فقدان اخلاق حرفهای و ارزشهای انسانی، میتواند افراد را از انجام رفتارهای صحیح و سازنده باز دارد.
راهکارهای تقویت تابآوری جامعه
برای تقویت تابآوری جامعه در شرایط بحران، لازم است اقدامات زیر انجام شود:
- توسعه فرهنگ همکاری و همافزایی: باید فرهنگ همکاری و همافزایی را در بین فعالان حوزه تابآوری ترویج داد و از رقابت ناسالم و رفتارهای حذفگرایانه جلوگیری کرد.
- ارتقای اخلاق حرفهای: باید با ارائه آموزشهای اخلاقی و تقویت ارزشهای انسانی، اخلاق حرفهای فعالان حوزه تابآوری را ارتقا داد.
- ایجاد سازوکارهای نظارتی: باید سازوکارهای نظارتی قویتری برای پایش و ارزیابی عملکرد فعالان حوزه تابآوری ایجاد کرد و با متخلفان برخورد کرد.
- حمایت از آسیبدیدگان: باید از آسیبدیدگان بحرانها حمایت کرد و به آنها کمک کرد تا بتوانند با مشکلات خود مقابله کنند.
- تقویت آگاهی عمومی: باید آگاهی عمومی را در مورد تابآوری و راههای مقابله با بحرانها افزایش داد.
سخن پایانی
بحرانهای اجتماعی و روانشناختی ناشی از جنگ، نیازمند همدلی، همکاری و تلاش جمعی است.
سکوت و عملکرد ضعیف برخی از گروههای مدعی تابآوری، بهویژه رفتارهای حذفگرایانه آنها، نه تنها به آسیبدیدگان کمکی نمیکند، بلکه اعتماد عمومی را نیز تضعیف میکند.
برای تقویت تابآوری جامعه و مقابله با پیامدهای مخرب بحرانها، لازم است با تقویت فرهنگ همکاری، ارتقای اخلاق حرفهای و ایجاد سازوکارهای نظارتی قوی، از رفتارهای حذفگرایانه جلوگیری کرد و به آسیبدیدگان کمک کرد تا بتوانند با مشکلات خود مقابله کنند.
