فهرست عناوین [پنهان]
ارتباط متقابل تابآوری و توانمندسازی
رویکردی جامع برای رشد فردی و اجتماعی
چکیده
مفاهیم تابآوری (Resilience) و توانمندسازی (Empowerment)، دو رکن اساسی در روانشناسی مثبت و علوم اجتماعی هستند که بهطور فزایندهای به عنوان مفاهیم مکمل و تقویتکننده یکدیگر شناخته میشوند.
تابآوری، به معنای توانایی انطباق موفقیتآمیز با شرایط نامطلوب و بازگشت قویتر از سختیهاست، در حالی که توانمندسازی، فرآیندی است که افراد، گروهها و جوامع را قادر میسازد تا کنترل بیشتری بر زندگی خود کسب کرده و بر منابع و تصمیمگیریهای حیاتی تأثیر بگذارند.
این مقاله علمی-تحلیلی، به بررسی و تبیین ارتباط دو سویه و همافزای تابآوری و توانمندسازی میپردازد و نشان میدهد که چگونه تقویت هر یک، مسیر توسعه دیگری را هموار میکند.
کلیدواژهها: تابآوری، توانمندسازی، مددکاری اجتماعی، روانشناسی مثبت، رشد پس از تروما.
مقدمه: تعاریف و مبانی نظری
در دهههای اخیر، تمرکز تحقیقاتی از آسیبشناسی صرف به سمت شناسایی و تقویت نقاط قوت انسانی معطوف شده است. در این راستا، تابآوری و توانمندسازی به عنوان مفاهیمی محوری مطرح شدهاند.
تابآوری به معنای «پویایی مثبت و سازگاری موفقیتآمیز در بستر ناملایمات قابل توجه» تعریف میشود (Masten, 2001). این مفهوم نه یک ویژگی ثابت، بلکه یک فرآیند است که از طریق تعامل فرد و محیط شکل میگیرد.
توانمندسازی، بهویژه در چارچوب مددکاری اجتماعی، روانشناسی اجتماعی و توسعه جامعه، به فرآیند آگاهسازی و افزایش خودکارآمدی فرد در راستای کنترل محیط زندگیاش اشاره دارد (Rappaport, 1987). توانمندسازی شامل چهار بعد اصلی روانشناختی است: معناداری، شایستگی/کفایت، حق انتخاب/خودمختاری و تأثیرگذاری.
ارتباط این دو مفهوم در آن است که تابآوری اغلب پیشنیاز یا نتیجهی یک فرآیند توانمندسازی است. همچنین، افراد تابآور از تواناییهای درونی بالاتری برای درگیر شدن موفق در فرآیندهای توانمندسازی برخوردارند.
