فهرست عناوین [پنهان]
- تحلیل چندسطحی تابآوری فرهنگی در عصر حکمرانی الگوریتمی و هوش مصنوعی
- مقدمه: مواجهه فرهنگ با موج الگوریتمی
- مفهومپردازی: تابآوری فرهنگی در پسا دیجیتال
- تحلیل چندسطحی: ابعاد پژوهش پسا دکتری
- ملاحظات روششناختی و ابزارهای پژوهش
- نتایج مورد انتظار و تأثیرگذاری
- جمعبندی: آینده تابآوری فرهنگی در گرو تصمیمات امروز
تحلیل چندسطحی تابآوری فرهنگی در عصر حکمرانی الگوریتمی و هوش مصنوعی
تدوین چارچوبهای سیاستی برای حفظ و ارتقاء تنوع فرهنگی دیجیتال
به قلم سیمین سرابی
مقدمه: مواجهه فرهنگ با موج الگوریتمی
در عصر حاضر، هوش مصنوعی (AI) و حکمرانی الگوریتمی نه تنها زیرساختهای اقتصادی و اجتماعی، بلکه بافت ظریف تابآوری فرهنگی جوامع را نیز دگرگون کردهاند.
تابآوری فرهنگی، به معنای توانایی یک جامعه برای استفاده از منابع فرهنگی (مانند زبان، سنتها، حافظه جمعی) برای بقا، سازگاری و شکوفایی در مواجهه با شوکها و تغییرات، دیگر تنها در برابر بلایای طبیعی یا بحرانهای سیاسی آزموده نمیشود. بلکه، این تابآوری اکنون در قلمرو دیجیتال، تحت سلطه الگوریتمهای پیشنهاددهنده محتوا، فیلترهای اطلاعاتی و سیستمهای مدیریت دانش، به چالش کشیده شده است.
این مقاله به عنوان چارچوب یک پژوهش پسا دکتری پیشرفته، به دنبال تحلیل چندسویهای است که درک ما از این مفهوم حیاتی را در مواجهه با چالشهای نوظهور عصر دیجیتال عمیقتر سازد.
هدف نهایی، تدوین چارچوبهای سیاستی مشخص برای تضمین تنوع فرهنگی دیجیتال و تقویت پایداری هویتهای بومی در سطح جهانی است.
مفهومپردازی: تابآوری فرهنگی در پسا دیجیتال
تابآوری فرهنگی، فراتر از حفظ صرف میراث، یک فرایند فعال و پویا است که جوامع از طریق آن، فرهنگ خود را در برابر نیروهای همگنساز خارجی و داخلی بازتولید و نوآوری میکنند.
چالشهای نوظهور الگوریتمی:
- همگنسازی محتوایی (Content Homogenization): الگوریتمها بر اساس معیارهایی مانند “تعامل بالا” یا “جریان غالب”، محتوای فرهنگی اقلیتها و خردهفرهنگها را به حاشیه میرانند، که این امر به طور مستقیم تنوع فرهنگی (Cultural Diversity) را تهدید میکند.
- فراموشی ساختاری دیجیتال: نحوه کدگذاری، برچسبگذاری و آرشیو دادههای فرهنگی توسط هوش مصنوعی، میتواند منجر به حذف ناخواسته یا نمایش نادرست عناصر فرهنگی شود.
- گسیختگی بیننسلی: نسلهای جوان در فضاهای دیجیتال به ندرت با میراث فرهنگی بومی خود مواجه میشوند، که این امر انتقال موفقیتآمیز فرهنگی را مختل میسازد.
برای مقابله با این چالشها، مفهوم تابآوری فرهنگی دیجیتال (Digital Cultural Resilience) باید بر توانمندی جوامع برای استفاده فعال و انتقادی از فناوریها برای حفظ و بازآفرینی فرهنگی متمرکز شود.
تحلیل چندسطحی: ابعاد پژوهش پسا دکتری
این پژوهش برای دستیابی به درک جامع، در سه سطح متمایز، اما مرتبط، به تحلیل خواهد پرداخت:
الف) سطح خُرد: کنشگری فرهنگی و ظرفیتسازی بومی
در این سطح، تمرکز بر روی افراد، هنرمندان و جوامع محلی است که از فناوریها به عنوان ابزار کنشگری فرهنگی (Cultural Agency) استفاده میکنند.
