پایگاه خبری تاب آوری نوین به عنوان اولین رسانه الکترونیک برخط تاب آوری ایران با دریافت مجوز رسمی شماره ۱۰۲۰۹۵ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نقطه‌عطفی در تاریخ مددکاری اجتماعی و سلامت روان کشور محسوب می‌شود.
پایگاه خبری تاب آوری نوین به عنوان اولین رسانه الکترونیک برخط تاب آوری ایران با دریافت مجوز رسمی شماره ۱۰۲۰۹۵ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نقطه‌عطفی در تاریخ مددکاری اجتماعی و سلامت روان کشور محسوب می‌شود.
پیوندها
رسانه تاب آوری ایران
رسانه تاب‌آوری ایران با هویت انحصاری resiliencemedia.ir، نخستین پرتال جامع و مرجع تخصصی تاب‌آوری اجتماعی در کشور است.
«رسانه تاب‌آوری ایران» به نشانی WWW.RESILIENCEMEDIA.IR پاسخی هوشمندانه به این نیاز ملی است
تاریخ انتشار: تیر ۱۱, ۱۴۰۵ - ۷:۲۳ قبل از ظهر
437,840 خواندن این مطلب ۲ دقیقه زمان میبرد
رسانه تاب‌آوری ایران؛ دیده‌بان تخصصی تاب‌آوری اجتماعی در کشور
رسانه تاب‌آوری ایران؛ دیده‌بان تخصصی تاب‌آوری اجتماعی در کشور
در دنیای پرتلاطم و پیچیده امروز که جوامع با چالش‌های گوناگون اقتصادی،
اجتماعی و روانی دست‌به‌گریبان هستند، مفهوم «تاب‌آوری» (Resilience) از
یک واژه آکادمیک به یک ضرورت حیاتی برای بقا و رشد تبدیل شده است.
در چنین بستری، وجود یک مرجع علمی و تخصصی که بتواند دانش روز دنیا را با شرایط بومی ایران تطبیق دهد، احساس می‌شد.
رسانه تاب‌آوری ایران محصول یک فرآیند تکاملی استراتژیک و حاصل بیش از دو دهه فعالیت تخصصی در حوزه مددکاری اجتماعی است.
این رسانه که شاخه تخصصی تاب‌آوری در مجموعه «مددکاری اجتماعی ایرانیان» (IRANIANSOCIALWORKERS.IR) محسوب می‌شود، در تابستان سال ۱۴۰۲ به همت دکتر جواد طلسچی یکتا تأسیس شد.
این رسانه پس از یک دوره فعالیت «چراغ‌خاموش» برای زیرساخت‌سازی و تدوین
استراتژی‌های محتوایی، در تابستان ۱۴۰۲ طی مراسمی رسمی با حضور فعالان
حوزه رسانه‌های ملی در شهر بندرانزلی رونمایی شد.
دکتر طلسچی یکتا، به عنوان بنیانگذار و مدیر این رسانه، با بهره‌گیری
از تجربیات غنی خود در حوزه آسیب‌های اجتماعی، هدایت تیم تخصصی این مجموعه
را بر عهده دارد.
اهداف و مأموریت‌ها
رسانه تاب‌آوری ایران صرفاً یک پلتفرم خبری نیست؛ بلکه یک «پرتال جامع تخصصی» با مأموریت‌های کلان است:
بومی‌سازی دانش تاب‌آوری: ترجمه و انطباق مدل‌های جهانی تاب‌آوری با فرهنگ و شرایط اجتماعی ایران.
ترویج فرهنگ تاب‌آوری: توانمندسازی آحاد جامعه، خانواده‌ها و سازمان‌ها در برابر بحران‌ها و ناملایمات.
مرجعیت علمی: تولید محتوای تخصصی، پژوهشی و آموزشی با پشتوانه اتاق‌های فکر نخبگانی.
هم‌افزایی نخبگان: ایجاد بستری برای گردهمایی متخصصان روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و مددکاری اجتماعی جهت تبادل دانش و تجربه.
ویژگی‌های منحصربه‌فرد رسانه تاب‌آوری ایران
تیم تخصصی: اعضای این رسانه در
اتاق‌های فکر نهادهای مختلف حضور فعال دارند که این موضوع غنای علمی و
پژوهشی محتواهای تولید شده را تضمین می‌کند.
تنوع محتوایی: از مقالات تخصصی و
ترجمه‌های پژوهشی تا یادداشت‌های کاربردی و کتب منتشر شده، همگی در راستای
آموزش و آگاهی‌بخشی به لایه‌های مختلف جامعه است.
پشتوانه نهادی: اتصال این رسانه به شبکه دیرپای «مددکاری اجتماعی ایرانیان»، به آن اعتبار و وزنی حرفه‌ای بخشیده است.
اهمیت تاب‌آوری در گفتمان امروز ایران
تاب‌آوری در رسانه تخصصی ایران تنها به ابعاد روانی محدود نمی‌شود؛ بلکه ابعاد اجتماعی، سازمانی و ملی را نیز در بر می‌گیرد.
با توجه به تهدیدات جهانی مانند بحران‌های مالی، تنش‌های محیطی و
اجتماعی، رسانه تاب‌آوری ایران با ارائه راهکارهای علمی به افراد می‌آموزد
که چگونه در مواجهه با شوک‌ها، تعادل خود را حفظ کرده و با استفاده از «خرد
جمعی»، قوی‌تر از گذشته به مسیر رشد بازگردند.
نتیجه‌گیری
رسانه تاب‌آوری ایران (resiliencemedia.ir) امروز به عنوان نخستین و معتبرترین پلتفرم تاب‌آوری اجتماعی در کشور شناخته می‌شود.
این رسانه با شعار «تاب‌آوری برای همه»، تلاش می‌کند تا دانش تخصصی را به ابزاری برای ارتقای کیفیت زندگی مردم تبدیل کند.
استمرار در تولید محتوای علمی و حضور فعال تیم متخصص آن، این رسانه را
به دیده‌بانی امین برای مدیریت هوشمندانه بحران‌ها و تقویت تاب‌آوری ملی در
ایران تبدیل کرده است.
معرفی کانال ویدئویی رسانه تاب‌آوری ایران (Iran’s Resilience Media) در یوتیوب
تاریخ انتشار: تیر ۲, ۱۴۰۵ - ۵:۱۹ بعد از ظهر
4,385,055 خواندن این مطلب 1 دقیقه زمان میبرد
رسانه تاب‌آوری ایران در یوتیوب
رسانه تاب‌آوری ایران در یوتیوب
معرفی کانال ویدئویی رسانه تاب‌آوری ایران (Iran’s Resilience Media) در یوتیوب
رسانه تاب‌آوری ایران
به عنوان یکی از مراجع تخصصی در حوزه سلامت روان و توسعه فردی در فضای
مجازی فعالیت می‌کند. این مجموعه با تمرکز بر مفهوم «تاب‌آوری»
(Resilience)، تلاش دارد تا مهارت‌های روان‌شناختی لازم برای مواجهه با
چالش‌ها، بحران‌ها و فشارهای زندگی را به مخاطبان آموزش دهد.
محورهای اصلی فعالیت و محتوای کانال
فعالیت‌های این رسانه در یوتیوب بر پایه چندین ستون آموزشی استوار است:
آموزش مهارت‌های تاب‌آوری: ارائه راهکارها و تکنیک‌های عملی برای افزایش توانمندی‌های فردی و اجتماعی جهت عبور از ناملایمات زندگی.
پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی: تولید
محتوا با رویکرد آگاهی‌بخشی در زمینه‌هایی مانند پیشگیری از اعتیاد،
مدیریت استرس و سایر آسیب‌های مرتبط با سلامت روان که در پست‌های پیشین
(مانند کارگاه‌های برگزار شده در کشتی میرزاکوچک‌خان) نیز به آن اشاره شد.
گفت‌وگو با متخصصان: اشتراک‌گذاری تجربیات و دانش متخصصان علوم رفتاری، مددکاران اجتماعی و روان‌شناسان جهت ارتقای سطح سلامت روانی جامعه.
رویکرد علمی و تخصصی: این رسانه با پیوند زدن مفاهیم آکادمیک روان‌شناسی به زبان ساده، سعی در کاربردی کردن این مباحث برای عموم مردم دارد.
چرا این رسانه اهمیت دارد؟
در دنیای پرشتاب امروز، نیاز به منابعی که بتوانند به افزایش «ظرفیت
روانی» افراد کمک کنند، بسیار حیاتی است. «رسانه تاب‌آوری ایران» از این
جهت اهمیت دارد که:
تمرکز بر راهکار: به جای تمرکز صرف بر مشکلات، بر روی تقویت توانایی‌های فردی برای مدیریت شرایط سخت تمرکز می‌کند.
دسترسی عمومی: با استفاده از پلتفرم یوتیوب، آموزش‌های تخصصی را به صورت رایگان و در دسترس برای همه فارسی‌زبانان قرار داده است.
جامعیت محتوا: موضوعات مطرح شده در این رسانه، طیف گسترده‌ای از نیازهای روانی، از فردی تا اجتماعی را پوشش می‌دهد.
این رسانه می‌تواند مرجعی بسیار مفید برای دانشجویان، مددکاران اجتماعی،
روان‌شناسان و عموم افرادی باشد که به دنبال ارتقای کیفیت زندگی و افزایش
تاب‌آوری خود هستند.
یادداشت اختصاصی از دکتر جواد طلسچی یکتا - بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران و سردبیر پایگاه خبری مددکار نیوز
وقتی او آقای شهید ایران شد؛ چرا راهی جز ارتقای تاب‌آوری ملی ایران نداریم؟
وقتی او آقای شهید ایران شد؛ چرا راهی جز ارتقای تاب‌آوری ملی ایران نداریم؟
پایگاه خبری مددکار نیوز – قدرت ملی ایران را نمی‌توان
صرفاً با شاخص‌های نظامی، اقتصادی یا سیاسی سنجید. قدرت واقعی یک کشور در
لحظه‌ای آشکار می‌شود که با فشار، بحران، تهدید، جنگ، تحریم، نااطمینانی،
عملیات روانی و ضربه‌های پی‌درپی مواجه می‌شود و با وجود همه این فشارها،
همچنان قادر است انسجام خود را حفظ کند، تصمیم بگیرد، از منافع ملی صیانت
کند و مسیر توسعه و بازسازی خود را ادامه دهد. از این منظر، یکی از
مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت ملی ایران در دهه‌های پیش رو، «تاب‌آوری ملی»
خواهد بود.
وقتی یک ملت یکی از سخت‌ترین دوره‌های تاریخی خود را تجربه می‌کند،
مسئله فقط این نیست که چه مقدار قدرت در اختیار دارد؛ مسئله مهم‌تر این است
که این قدرت تا چه اندازه پایدار، قابل اتکا، سازمان‌یافته و قابل
بازتولید است. کشوری که در برابر یک شوک بزرگ دچار فروپاشی اقتصادی،
اجتماعی، روانی یا نهادی شود، حتی اگر در مقطعی از ظرفیت‌های قابل توجه
برخوردار باشد، از منظر راهبردی آسیب‌پذیر است. در مقابل، کشوری که بتواند
از دل بحران، ظرفیت‌های جدید خلق کند، اعتماد عمومی را بازسازی کند،
زیرساخت‌های حیاتی خود را حفظ نماید و از تجربه بحران برای اصلاح ساختارهای
خود استفاده کند، در حقیقت در حال تبدیل تهدید به سرمایه راهبردی است.
تاب‌آوری
ملی ایران بنابراین نباید با «تحمل کردن» اشتباه گرفته شود. جامعه تاب‌آور
جامعه‌ای نیست که فقط رنج بیشتری را تحمل کند؛ جامعه تاب‌آور جامعه‌ای است
که بتواند فشار را مدیریت کند، خسارت را کاهش دهد، از سرمایه‌های انسانی و
اجتماعی خود محافظت کند، تصمیم‌های درست بگیرد و پس از بحران با ظرفیت
بالاتری به مسیر خود بازگردد. تاب‌آوری ملی نیز دقیقاً همین منطق را در
مقیاس کشور دنبال می‌کند.
ایران در محیطی قرار دارد که مجموعه‌ای از فشارهای هم‌زمان و چندلایه را
تجربه می‌کند. فشار اقتصادی، تحریم، تهدیدهای امنیتی، جنگ اطلاعاتی و
ادراکی، تغییرات اقلیمی، بحران آب، آسیب‌پذیری برخی زیرساخت‌ها، مهاجرت
سرمایه انسانی، فرسایش اعتماد اجتماعی و فشارهای روانی ناشی از نااطمینانی،
هرکدام به‌تنهایی می‌توانند بخشی از ظرفیت ملی را تحت تأثیر قرار دهند.
خطر اصلی زمانی شکل می‌گیرد که این بحران‌ها به یکدیگر متصل شوند و یک
«بحران مرکب» ایجاد کنند. در چنین شرایطی، تاب‌آوری ملی دیگر یک موضوع
دانشگاهی یا یک مفهوم انتزاعی نیست؛ بلکه به یکی از الزامات بقا، ثبات و
پیشرفت کشور تبدیل می‌شود.
ارتقای تاب‌آوری
ملی ایران از اقتصاد آغاز می‌شود، اما به اقتصاد ختم نمی‌شود. اقتصاد
تاب‌آور اقتصادی است که در برابر شوک‌های خارجی و داخلی، توان ادامه فعالیت
داشته باشد. وابستگی بیش از اندازه به یک منبع درآمد، یک بازار، یک مسیر
تجاری یا یک زنجیره تأمین، آسیب‌پذیری ایجاد می‌کند. در مقابل، تنوع‌بخشی
به اقتصاد، تقویت تولید داخلی، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، حمایت واقعی از
کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، تقویت زنجیره‌های تأمین داخلی، افزایش بهره‌وری و
توسعه بازارهای متنوع خارجی می‌تواند ظرفیت بازگشت اقتصاد ایران را افزایش
دهد. تاب‌آوری اقتصادی به معنای اقتصاد بسته و منزوی نیست؛ بلکه به معنای
اقتصادی است که ضمن تعامل با جهان، در برابر اختلال در هر یک از مسیرهای
خارجی، امکان ادامه حیات و بازسازی خود را حفظ کند.
اما هیچ اقتصادی بدون سرمایه انسانی و اجتماعی تاب‌آور نخواهد بود.
انسان، مهم‌ترین زیرساخت تاب‌آوری کشور است. جامعه‌ای که متخصصان،
کارآفرینان، معلمان، پزشکان، مددکاران اجتماعی، روان‌شناسان، پژوهشگران،
خبرنگاران، مدیران و نیروهای متخصص آن احساس بی‌اثر بودن یا بی‌افقی کنند،
بخشی از ظرفیت راهبردی خود را از دست می‌دهد. بنابراین سیاست ملی تاب‌آوری
باید به حفظ، توانمندسازی و مشارکت سرمایه انسانی توجه ویژه داشته باشد.
کشور قدرتمند کشوری نیست که صرفاً نیروی انسانی فراوان داشته باشد؛ کشور
قدرتمند کشوری است که بتواند استعدادهای خود را حفظ کند، به آنها امکان
اثرگذاری بدهد و از دانش و تجربه آنان برای حل مسائل ملی استفاده کند.
در این میان، سرمایه اجتماعی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. در شرایط
بحرانی، اعتماد عمومی یک دارایی راهبردی است. مردم باید بدانند که اطلاعات
رسمی قابل اتکاست، تصمیم‌های دشوار بر اساس منافع ملی اتخاذ می‌شوند و
نهادهای مسئول در برابر بحران، پاسخ‌گو و قابل دسترس هستند. هر اندازه
فاصله میان مردم و نهادها بیشتر شود، هزینه مدیریت بحران افزایش پیدا
می‌کند. بنابراین ارتقای تاب‌آوری ملی بدون ارتقای اعتماد عمومی، شفافیت،
پاسخ‌گویی و ارتباط مؤثر با جامعه امکان‌پذیر نیست.
یکی از جدی‌ترین عرصه‌های تاب‌آوری ملی در جهان امروز، «تاب‌آوری
ادراکی» است. جنگ‌های معاصر تنها در میدان نظامی رخ نمی‌دهند. روایت‌ها،
شبکه‌های اجتماعی، اخبار جعلی، شایعات، اطلاعات ناقص و محتوای هیجانی
می‌توانند بر ادراک یک جامعه از قدرت، آینده و حتی واقعیت تأثیر بگذارند.
در چنین شرایطی، هر اظهارنظر نسنجیده، هر خبر تأییدنشده و هر تحلیل هیجانی
می‌تواند به‌صورت ناخواسته در خدمت افزایش اضطراب عمومی قرار گیرد. دفاع از
منافع ملی به معنای حذف نقد و پرسشگری نیست؛ برعکس، جامعه تاب‌آور
جامعه‌ای است که بتواند نقد حرفه‌ای را از تخریب، تحلیل را از شایعه و
اطلاع‌رسانی مسئولانه را از عملیات روانی تفکیک کند.
رسانه‌ها در این میان نقشی تعیین‌کننده دارند. رسانه تاب‌آور رسانه‌ای
نیست که صرفاً اخبار خوشایند منتشر کند؛ رسانه تاب‌آور رسانه‌ای است که در
سخت‌ترین شرایط نیز دقیق، مسئولانه، مستند و حرفه‌ای باقی بماند. جامعه
برای عبور از بحران به اطلاعات نیاز دارد، نه به التهاب. به همین دلیل،
ارتقای سواد رسانه‌ای مردم، آموزش خبرنگاران در حوزه بحران، توسعه
روزنامه‌نگاری داده‌محور و تقویت ارتباط میان نهادهای علمی و رسانه‌ای،
بخشی از زیرساخت تاب‌آوری ملی محسوب می‌شود.
تاب‌آوری ملی همچنین بدون آمادگی نهادی امکان‌پذیر نیست. کشور باید پیش
از وقوع بحران، سناریوهای مختلف را شناسایی کرده باشد. زیرساخت‌های حیاتی
همچون انرژی، آب، ارتباطات، حمل‌ونقل، نظام بانکی، سلامت، زنجیره تأمین غذا
و خدمات عمومی باید از منظر تاب‌آوری ارزیابی شوند. پرسش اساسی این نیست
که «آیا بحران رخ خواهد داد؟» بلکه این است که «اگر بحران رخ داد، کشور تا
چه اندازه قادر به ادامه کارکردهای حیاتی خود خواهد بود؟» این تغییر نگاه
از واکنش پس از بحران به آمادگی پیش از بحران، یکی از بنیادی‌ترین اصول
حکمرانی تاب‌آور است.
تاب‌آوری ملی همچنین نیازمند غیرمتمرکزسازی هوشمند ظرفیت‌هاست. اگر تمام
ظرفیت‌های حیاتی یک کشور در چند نقطه محدود متمرکز باشند، یک آسیب
می‌تواند پیامدهای زنجیره‌ای ایجاد کند. توسعه ظرفیت‌های منطقه‌ای، تقویت
مدیریت بحران در استان‌ها و شهرها، افزایش توان سازمان‌های محلی، آموزش
جوامع محلی و ایجاد شبکه‌های داوطلبانه می‌تواند به کشور اجازه دهد حتی در
شرایط اختلال در بخشی از ساختار مرکزی، خدمات ضروری را حفظ کند.
در این میان، مددکاری اجتماعی و علوم اجتماعی نیز نباید در حاشیه سیاست
تاب‌آوری قرار بگیرند. بحران فقط ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها را تخریب
نمی‌کند؛ روابط انسانی، خانواده‌ها، معیشت، سلامت روان، اعتماد اجتماعی و
احساس امنیت را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. جامعه‌ای که پس از بحران با
انباشت آسیب‌های اجتماعی رها شود، ممکن است از نظر فیزیکی بازسازی شده باشد
اما از نظر اجتماعی همچنان شکننده باقی بماند. بنابراین سیاست تاب‌آوری
ملی باید بازسازی اجتماعی و روانی را هم‌سنگ بازسازی اقتصادی و فیزیکی مورد
توجه قرار دهد.
از سوی دیگر، ایران برای ارتقای تاب‌آوری خود نیازمند یک فرهنگ ملیِ «حل
مسئله» است. جامعه‌ای که همه مسائل خود را به دشمن، دولت، شرایط اقتصادی
یا عوامل بیرونی نسبت دهد، بخشی از ظرفیت کنشگری خود را از دست می‌دهد. در
مقابل، جامعه‌ای که در کنار شناخت تهدیدهای خارجی، نقاط ضعف داخلی خود را
نیز صادقانه می‌بیند، امکان اصلاح پیدا می‌کند. تاب‌آوری به معنای انکار
ضعف‌ها نیست؛ اتفاقاً نقطه آغاز تاب‌آوری، شناخت واقع‌بینانه
آسیب‌پذیری‌هاست.
در همین چارچوب، نقد سازنده باید بخشی از قدرت ملی تلقی شود. هیچ کشوری
با پنهان کردن خطاهای خود قدرتمندتر نمی‌شود. قدرت پایدار زمانی شکل
می‌گیرد که نظام تصمیم‌گیری بتواند خطا را شناسایی کند، از آن یاد بگیرد و
از تکرار آن جلوگیری کند. بنابراین تاب‌آوری ملی مستلزم وجود سازوکارهای
یادگیری نهادی است؛ یعنی هر بحران باید پس از پایان، به یک پرونده ملی برای
استخراج درس‌آموخته‌ها تبدیل شود.
موضوع دیگری که نباید نادیده گرفته شود، تاب‌آوری نسل آینده است. اگر
نسل جدید فقط با ادبیات بحران، تهدید و ناامیدی تربیت شود، ممکن است از نظر
روانی فرسوده شود. در مقابل، اگر آموزش ملی بر مهارت حل مسئله، تفکر
انتقادی، همکاری، مسئولیت‌پذیری، سواد رسانه‌ای، کارآفرینی، امید
واقع‌بینانه و مشارکت اجتماعی تأکید کند، کشور در بلندمدت سرمایه‌ای ایجاد
خواهد کرد که در برابر بحران‌های آینده بسیار ارزشمندتر از بسیاری از
تجهیزات مادی خواهد بود.
ایران برای قدرتمندتر شدن بیش از هر چیز به یک «معماری ملی تاب‌آوری»
نیاز دارد؛ معماری‌ای که اقتصاد، جامعه، سلامت، آموزش، رسانه، زیرساخت،
محیط زیست، امنیت، حکمرانی و سرمایه انسانی را جدا از یکدیگر نبیند.
بحران‌های جدید مرزهای سنتی میان این حوزه‌ها را از بین برده‌اند. قطع یک
زیرساخت می‌تواند بحران اقتصادی ایجاد کند؛ بحران اقتصادی می‌تواند فشار
اجتماعی ایجاد کند؛ فشار اجتماعی می‌تواند بر سلامت روان اثر بگذارد و
بحران روانی می‌تواند اعتماد عمومی را کاهش دهد. بنابراین پاسخ ملی نیز
باید شبکه‌ای و چندبعدی باشد.
در چنین نگرشی، قدرت ملی ایران صرفاً در توانایی «ایستادن» خلاصه
نمی‌شود؛ قدرت واقعی در توانایی «ایستادن، یاد گرفتن، اصلاح کردن و
قدرتمندتر بازگشتن» است. این همان نقطه‌ای است که مفهوم تاب‌آوری ملی از
مقاومت صرف فراتر می‌رود و به یک راهبرد توسعه تبدیل می‌شود.
در شرایطی که کشور با فشارهای گوناگون مواجه است، ادبیات عمومی نیز
اهمیت فراوانی دارد. نباید با اظهارات سخیف، هیجانی، بی‌پایه یا نسنجیده،
ناخواسته به دشمنان و جریان‌های مخالف منافع ملی امکان بهره‌برداری روانی
داد. این به معنای تعطیل کردن نقد نیست؛ بلکه به معنای ارتقای کیفیت نقد و
مسئولیت‌پذیری در گفتار عمومی است. نقد می‌تواند کشور را قوی‌تر کند، اما
تخریب بی‌حساب می‌تواند سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی را فرسوده کند.
جامعه تاب‌آور به جای پنهان کردن واقعیت، واقعیت را دقیق می‌بیند و برای
اصلاح آن راه پیدا می‌کند.
و شاید در اینجا معنای آن جمله که «راهی جز قدرتمندتر شدن نیست» روشن‌تر
شود. قدرتمندتر شدن فقط به معنای افزایش توان دفاعی یا اقتصادی نیست.
ایران زمانی واقعاً قدرتمندتر می‌شود که خانواده ایرانی تاب‌آورتر، اقتصاد
ایرانی مقاوم‌تر در برابر شوک، جوان ایرانی امیدوارتر و توانمندتر، رسانه
ایرانی حرفه‌ای‌تر، نهادهای ایرانی پاسخ‌گوتر، زیرساخت‌های ایرانی ایمن‌تر و
جامعه ایرانی منسجم‌تر شود. قدرت ملی حاصل جمع همین ظرفیت‌هاست.
اگر ایران بخواهد در برابر آخرین ضربه‌ها نیز بایستد و کم نیاورد، نباید
فقط به ظرفیت تحمل خود تکیه کند؛ باید ظرفیت بازسازی، یادگیری و جهش خود
را افزایش دهد. آینده متعلق به کشورهایی نیست که هیچ‌گاه بحران را تجربه
نمی‌کنند؛ چنین کشوری وجود ندارد. آینده متعلق به کشورهایی است که بحران را
به فروپاشی تبدیل نمی‌کنند و از هر بحران، ظرفیت تازه‌ای برای رشد
می‌سازند.
تاب‌آوری ملی ایران در نهایت یک پروژه صرفاً دولتی نیست. دولت، دانشگاه،
رسانه، بخش خصوصی، سازمان‌های مردم‌نهاد، نهادهای فرهنگی، خانواده‌ها و
خود مردم، هرکدام بخشی از این معماری را تشکیل می‌دهند. هر اندازه این اجزا
هماهنگ‌تر عمل کنند، ظرفیت ملی برای مواجهه با بحران افزایش خواهد یافت.
ایران برای آینده خود به امیدی واقع‌بینانه نیاز دارد؛ نه امیدی مبتنی
بر انکار مشکلات و نه ناامیدی مبتنی بر بزرگ‌نمایی شکست‌ها. امید تاب‌آور
از شناخت دشواری‌ها و باور به امکان حل آنها ساخته می‌شود. چنین امیدی
می‌تواند جامعه را از حالت انفعال خارج کند و به سمت کنشگری، مشارکت و
ساختن آینده سوق دهد.
وقتی یک ملت در برابر فشارهای بزرگ ایستاده است، مهم‌ترین پرسش دیگر این
نیست که «آیا می‌توانیم دوام بیاوریم؟» پرسش بزرگ‌تر این است که «چگونه
می‌توانیم از این مرحله عبور کنیم و از آن قوی‌تر بیرون بیاییم؟» پاسخ این
پرسش در مفهوم تاب‌آوری ملی نهفته است.
ایران قدرتمندتر خواهد شد، اگر قدرت خود را فقط در مقابله با تهدیدها
نبیند و هم‌زمان برای کاهش آسیب‌پذیری‌های داخلی نیز سرمایه‌گذاری کند.
ایران تاب‌آور ایرانی است که هم قدرت دفاع از خود را دارد و هم قدرت اصلاح
خود؛ هم توان ایستادگی دارد و هم توان یادگیری؛ هم می‌تواند ضربه را تحمل
کند و هم می‌تواند پس از ضربه، مسیر پیشرفت را با ظرفیت بیشتری ادامه دهد.
تاب‌آوری ملی، در نهایت هنر تبدیل بحران به ظرفیت، فشار به تجربه، تجربه به یادگیری و یادگیری به قدرت است.
و شاید این دقیق‌ترین معنای «راهی جز قدرتمندتر شدن نیست» باشد؛ ایران
برای ماندن، باید تاب‌آورتر شود و برای قدرتمندتر شدن، باید تاب‌آوری ملی
خود را به یک راهبرد دائمی و فراگیر تبدیل کند.
بنیانگذار رسانه تاب‌آوری ایران، دکتر جواد طلسچی یکتا
است؛ چهره‌ای که طی سال‌ها فعالیت تخصصی در حوزه تاب‌آوری، تاب‌آوری
اجتماعی و مددکاری اجتماعی، در شکل‌گیری و توسعه جریان رسانه‌ای تاب‌آوری
در ایران نقش داشته است. نام جواد طلسچی یکتا با عنوان بنیانگذار رسانه تاب‌آوری ایران و بنیانگذار رسانه تاب‌آوری در ایران، با راه‌اندازی و توسعه «رسانه تاب‌آوری ایران» (Resilience Media) و دامنه رسمی RESILIENCEMEDIA.IR
پیوند خورده است؛ رسانه‌ای که با تمرکز بر آموزش، پژوهش، تولید و انتشار
محتوای تخصصی، مقالات علمی و توسعه دانش تاب‌آوری اجتماعی فعالیت می‌کند.
دکتر جواد طلسچی یکتا همچنین در حوزه مددکاری اجتماعی و آموزش تاب‌آوری
دارای سوابق و آثار تخصصی متعددی است و تألیف بیش از ۱۵ عنوان کتاب در
زمینه تاب‌آوری و مددکاری اجتماعی، از جمله مجموعه «باشگاه تاب‌آوری»، بخشی
از کارنامه علمی و حرفه‌ای او به شمار می‌رود. از این منظر، جست‌وجوی
عبارت‌هایی مانند بنیانگذار رسانه تاب‌آوری ایران، بنیانگذار رسانه تاب‌آوری، جواد طلسچی یکتا، رسانه تاب‌آوری ایران و Resilience Media به یک موضوع و هویت مشخص یعنی نقش دکتر جواد طلسچی یکتا در شکل‌گیری و توسعه رسانه تخصصی تاب‌آوری در ایران مرتبط می‌شود.
اولین خانه تاب‌آوری ایران؛ مرجع تخصصی آموزش، پژوهش و توسعه فرهنگ تاب‌آوری
اولین خانه تاب آوری ایران:خانه تاب‌آوری ایرانبه نشانی رسمی iraniansocialworkers.ir/home-resilience،
یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های تخصصی شکل‌گرفته در مسیر توسعه ادبیات،
آموزش، پژوهش و فرهنگ تاب‌آوری در ایران است؛ مجموعه‌ای که فعالیت خود را
از سال ۱۳۹۳ آغاز کرده و بر اساس معرفی رسمی خود، با هدف ارتقای سلامت
روان، افزایش تاب‌آوری فردی، خانوادگی و اجتماعی و توانمندسازی جامعه
ایرانی شکل گرفته است.
عنوان «خانه تاب‌آوری ایران» صرفاً یک عنوان رسانه‌ای یا یک نام برای یک
صفحه اینترنتی نیست؛ بلکه در فلسفه شکل‌گیری آن، مفهوم «خانه» به معنای
بستری برای گردهم‌آیی دانش، تجربه، پژوهش، آموزش و مشارکت متخصصان و
علاقه‌مندان حوزه تاب‌آوری مورد توجه قرار گرفته است. در معرفی رسمی این
مجموعه نیز خانه تاب‌آوری به‌عنوان فضایی برای نویسندگان، مددکاران
اجتماعی، روان‌شناسان، جامعه‌شناسان و پژوهشگران سراسر کشور توصیف شده است.
خانه تاب‌آوری ایران چگونه شکل گرفت؟
اهمیت تأسیس خانه تاب‌آوری ایران را باید در بستر زمانی شکل‌گیری آن
مورد توجه قرار داد. در سال ۱۳۹۳، ادبیات تاب‌آوری در ایران هنوز به
گستردگی امروز در فضای عمومی، دانشگاهی و رسانه‌ای حضور نداشت و پرداختن
نظام‌مند به تاب‌آوری در حوزه‌هایی مانند مددکاری اجتماعی، زنان، کودکان،
سالمندان، سلامت روان، محیط کار و سازمان‌ها نیازمند ایجاد بسترهای تخصصی و
محتوایی بود.
بر اساس مستندات منتشرشده در مجموعه مددکاری اجتماعی ایرانیان، خانه
تاب‌آوری ایران در دی‌ماه ۱۳۹۳ به‌عنوان شاخه‌ای تخصصی از این مجموعه شکل
گرفت و فعالیت خود را با تمرکز بر تولید و انتشار محتوای تخصصی تاب‌آوری
آغاز کرد. در ادامه، بخش آموزش و پژوهش این مجموعه توسعه یافت و زمینه برای
مشارکت پژوهشگران و متخصصان حوزه‌های مددکاری اجتماعی، روان‌شناسی و
جامعه‌شناسی فراهم شد.
این سابقه زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم تاب‌آوری در آن
مقطع هنوز برای بسیاری از مخاطبان، مفهومی نسبتاً جدید محسوب می‌شد و بخش
قابل توجهی از تلاش‌های علمی و رسانه‌ای برای معرفی، بومی‌سازی و گسترش این
مفهوم در ایران در حال شکل‌گیری بود.
از این منظر، خانه تاب‌آوری ایران را می‌توان بخشی از یک جریان اولیه برای تثبیت گفتمان تاب‌آوری در فضای تخصصی و اجتماعی ایران دانست.
اولین خانه تاب آوری ایران؛ از تولید محتوا تا تولید دانش
یکی از ویژگی‌های مهم خانه تاب‌آوری ایران، محدود نماندن به انتشار مطالب عمومی درباره تاب‌آوری است.
مرجع تخصصی زمانی می‌تواند جایگاه واقعی پیدا کند که از مرحله اطلاع‌رسانی عبور کرده و به سمت تولید، سازمان‌دهی، انتشار و دسترس‌پذیر کردن دانش حرکت کند.
ساختار فعلی صفحه رسمی خانه تاب‌آوری ایران نیز همین جهت‌گیری را نشان
می‌دهد. در این پایگاه، بخش‌هایی برای پژوهش‌های تاب‌آوری، بانک اطلاعات،
موضوعات تخصصی و محتوای آموزشی در نظر گرفته شده است و موضوعاتی از
تاب‌آوری فردی و اجتماعی تا تاب‌آوری سازمانی، محله‌محور، مدرسه‌ای و
فرهنگی را پوشش می‌دهد.
بنابراین خانه تاب‌آوری را نمی‌توان صرفاً یک وب‌سایت محتوایی تلقی کرد؛ بلکه می‌توان آن را زیرساختی برای گردآوری و عرضه دانش تاب‌آوری دانست؛ زیرساختی که در طول زمان تلاش کرده است میان پژوهش، آموزش و نیازهای واقعی جامعه ارتباط برقرار کند.
آموزش؛ یکی از پایه‌های اصلی خانه تاب‌آوری ایران
تاب‌آوری بدون آموزش نمی‌تواند به یک ظرفیت پایدار اجتماعی تبدیل شود.
دانستن اینکه تاب‌آوری چیست، با توانایی رفتار تاب‌آورانه تفاوت دارد.
فرد، خانواده، مددکار اجتماعی، معلم، مدیر سازمان یا فعال اجتماعی زمانی
می‌تواند از دانش تاب‌آوری استفاده کند که این دانش به زبان آموزشی و
کاربردی منتقل شود.
از همین منظر، آموزش در خانه تاب‌آوری ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. در
مستندات منتشرشده درباره تاریخچه این مجموعه، برگزاری برنامه‌های آموزشی
تاب‌آوری در سال‌های نخست فعالیت و توسعه فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی آن
تأکید شده است.
آموزش تاب‌آوری در این نگاه صرفاً انتقال مجموعه‌ای از مفاهیم
روان‌شناختی نیست؛ بلکه فرآیندی برای افزایش توانایی افراد و گروه‌ها در
شناخت ظرفیت‌های خود، مواجهه مؤثرتر با فشارها، استفاده از منابع حمایتی و
حرکت از آسیب‌پذیری به سمت توانمندی است.
از همین رو می‌توان گفت آموزش تاب‌آوری، یکی از مسیرهای اصلی تبدیل دانش تاب‌آوری به ظرفیت اجتماعی است.
پیوند تاب‌آوری با مددکاری اجتماعی
یکی از ویژگی‌های متمایز خانه تاب‌آوری ایران، ریشه داشتن آن در بستر مددکاری اجتماعی ایرانیان است.
این پیوند اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تاب‌آوری اگر صرفاً در سطح روان‌شناسی
فردی تعریف شود، بخش بزرگی از واقعیت اجتماعی انسان را نادیده می‌گیرد.
انسان در خانواده، محله، مدرسه، محیط کار، شبکه‌های اجتماعی و ساختارهای
حمایتی زندگی می‌کند و بسیاری از بحران‌ها نیز ماهیتی فردی صرف ندارند.
مددکاری اجتماعی دقیقاً در همین نقطه اهمیت پیدا می‌کند؛ جایی که فرد و
خانواده در ارتباط با محیط اجتماعی، منابع حمایتی، نهادها و ساختارهای
جامعه مورد توجه قرار می‌گیرند.
خانه تاب‌آوری ایران با تکیه بر دانش مددکاری اجتماعی در کنار
روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و علوم رفتاری، تلاش کرده است تاب‌آوری را در یک
چارچوب چندبعدی مورد توجه قرار دهد. صفحه رسمی این مجموعه نیز صراحتاً بر
همین ترکیب میان دانش‌های تخصصی تأکید دارد.
در چنین رویکردی، تاب‌آوری دیگر صرفاً به معنای «قوی بودن فرد» یا «تحمل
مشکلات» نیست؛ بلکه به معنای افزایش ظرفیت فرد، خانواده و جامعه برای
مواجهه با دشواری‌ها، سازگاری، بازسازی و حرکت به سوی شرایط بهتر است.
تاب‌آوری؛ از فرد تا خانواده و جامعه
یکی از نکات مهم در رویکرد خانه تاب‌آوری ایران، گستردگی دامنه مفهوم تاب‌آوری است.
تاب‌آوری فردی اهمیت دارد، اما فرد جدا از خانواده و جامعه زندگی
نمی‌کند. خانواده می‌تواند منبع حمایت یا منبع فشار باشد؛ محیط اجتماعی
می‌تواند ظرفیت سازگاری فرد را تقویت یا تضعیف کند و سازمان‌ها و نهادهای
اجتماعی نیز می‌توانند در کاهش یا افزایش آسیب‌پذیری نقش داشته باشند.
از همین رو، خانه تاب‌آوری ایران تاب‌آوری را در سطوح فردی، خانوادگی و
اجتماعی دنبال می‌کند و در بانک اطلاعات و محتوای تخصصی خود موضوعاتی همچون
تاب‌آوری سازمانی، تاب‌آوری محله‌محور، مدرسه و نوجوانان و توسعه فرهنگ
تاب‌آوری را نیز مورد توجه قرار داده است.
این نگاه چندسطحی، یکی از ضروری‌ترین ویژگی‌های یک رویکرد علمی به
تاب‌آوری است؛ زیرا بحران‌های اجتماعی معمولاً یک علت و یک قربانی ندارند و
پاسخ به آنها نیز نمی‌تواند صرفاً در یک سطح انجام شود.
خانه تاب‌آوری ایران و توسعه فرهنگ تاب‌آوری
هدف نهایی آموزش و پژوهش تاب‌آوری، تولید انبوه مقاله یا افزایش تعداد مخاطبان نیست؛ هدف عمیق‌تر، تغییر نگاه جامعه به بحران، آسیب، سازگاری و توانمندسازی است.
جامعه‌ای که فرهنگ تاب‌آوری در آن توسعه یافته باشد، در برابر بحران
صرفاً منتظر مداخله بیرونی نمی‌ماند. چنین جامعه‌ای تلاش می‌کند منابع خود
را بشناسد، شبکه‌های حمایت اجتماعی را تقویت کند، از تجربه بحران یاد بگیرد
و ظرفیت‌های جدیدی برای سازگاری و بازسازی ایجاد کند.
خانه تاب‌آوری ایران نیز در معرفی رسمی خود، توسعه فرهنگ تاب‌آوری،
ارتقای سرمایه اجتماعی و افزایش آمادگی جامعه در برابر چالش‌ها و بحران‌ها
را در امتداد فعالیت‌های خود قرار داده است.
بنابراین مفهوم «فرهنگ تاب‌آوری» را می‌توان یکی از مهم‌ترین اهداف بلندمدت این جریان تخصصی دانست.
پژوهش؛ زیربنای آموزش معتبر تاب‌آوری
آموزش بدون پژوهش می‌تواند به انتقال اطلاعات غیرمستند منجر شود و پژوهش
بدون انتقال دانش نیز ممکن است در محدوده دانشگاه و محافل تخصصی باقی
بماند.
نقطه قوت یک ساختار تخصصی، ایجاد ارتباط میان این دو است.
خانه تاب‌آوری ایران با ایجاد بخش آموزش و پژوهش و فراهم کردن بستری
برای انتشار مقالات، منابع تخصصی و پژوهش‌های مرتبط با تاب‌آوری، تلاش کرده
است میان دانش تولیدشده و مخاطب اجتماعی ارتباط برقرار کند. در صفحه رسمی این مجموعه نیز «مرجع آموزش، پژوهش و توسعه فرهنگ تاب‌آوری» به‌عنوان هویت اصلی آن معرفی شده است.
این پیوند برای توسعه تاب‌آوری در ایران ضروری است؛ زیرا آموزش مؤثر
باید به یافته‌های علمی متصل باشد و پژوهش نیز باید بتواند به زبان قابل
استفاده برای جامعه ترجمه شود.
اهمیت بانک اطلاعاتی و حافظه علمی تاب‌آوری
هر حوزه علمی برای رشد پایدار به حافظه علمی نیاز دارد.
اگر مقالات، پژوهش‌ها، تجربیات، دیدگاه‌ها و منابع یک حوزه پراکنده
باشند و امکان دسترسی منظم به آنها وجود نداشته باشد، بخش قابل توجهی از
سرمایه علمی آن حوزه از دسترس خارج می‌شود.
وجود بخش «بانک اطلاعات اولین خانه تاب‌آوری ایران» و دسته‌بندی
موضوعاتی مانند پژوهش‌های تاب‌آوری، اهمیت تاب‌آوری اجتماعی، تاب‌آوری
سازمانی، تاب‌آوری محله‌محور، مدرسه ملی تاب‌آوری و «تاب‌آوری؛ از فرد تا
فرهنگ» در صفحه رسمی خانه، نشان‌دهنده تلاش برای ایجاد یک ساختار قابل
مراجعه برای دانش و محتوای تاب‌آوری است.
چنین آرشیوی در بلندمدت می‌تواند نقش مهمی در حفظ حافظه تخصصی تاب‌آوری در ایران داشته باشد.
اولین خانه تاب آوری ایران؛ یک «خانه» برای جامعه تخصصی
یکی از مفاهیم کلیدی در فلسفه نام‌گذاری این مجموعه، مفهوم «خانه» است.
خانه در اینجا بیش از آنکه به یک مکان فیزیکی محدود باشد، مفهومی از تعلق، مشارکت و هم‌افزایی علمی است.
در معرفی رسمی خانه تاب‌آوری ایران آمده است که این مجموعه با این نیت
شکل گرفته که به انحصار یک فرد تعلق نداشته باشد و بتواند خانه‌ای برای
نویسندگان، مددکاران اجتماعی، روان‌شناسان، جامعه‌شناسان و پژوهشگران سراسر
کشور باشد. همچنین بر فراهم آوردن امکانات برای انتشار مقالات و کتاب‌های
مرجع و کمک به توسعه استانداردهای نوین تاب‌آوری تأکید شده است.
از این منظر، «خانه تاب‌آوری ایران» را می‌توان یک فضای علمی ـ رسانه‌ای برای هم‌افزایی تخصص‌ها تعریف کرد؛ فضایی که در آن تاب‌آوری از یک رشته یا تخصص منفرد فراتر می‌رود و به یک موضوع میان‌رشته‌ای تبدیل می‌شود.
نسبت خانه تاب‌آوری ایران با رسانه تاب‌آوری ایران
در ساختار کنونی مجموعه، خانه تاب‌آوری ایران و رسانه تاب‌آوری ایران دو عنوان با کارکردهای قابل تفکیک هستند.
خانه تاب‌آوری ایران دارای سابقه فعالیت از سال ۱۳۹۳ است و در صفحه رسمی
خود به‌عنوان مرجع آموزش، پژوهش و توسعه فرهنگ تاب‌آوری معرفی شده است. در
ادامه این مسیر، رسانه تاب‌آوری ایران با دامنه resiliencemedia.ir
به‌عنوان یک رسانه تخصصی مستقل در حوزه تاب‌آوری شکل گرفته و فعالیت
رسانه‌ای خود را دنبال می‌کند. صفحه خانه تاب‌آوری نیز در ساختار فعلی،
رسانه تاب‌آوری ایران را در میان پلتفرم‌های این اکوسیستم معرفی کرده است.
این تفکیک از نظر هویت دیجیتال و رسانه‌ای اهمیت دارد؛ زیرا اولین خانه تاب آوری ایران را باید در جایگاه تاریخی و تخصصی خود و رسانه تاب‌آوری ایران را در جایگاه رسانه تخصصی تاب‌آوری مورد توجه قرار داد.
در نتیجه، سابقه خانه تاب‌آوری ایران از سال ۱۳۹۳، بخشی از تاریخ
شکل‌گیری و توسعه گفتمان تاب‌آوری در این مجموعه محسوب می‌شود، در حالی که
رسانه تاب‌آوری ایران ساختار رسانه‌ای تخصصی جدیدتری با دامنه اختصاصی خود
دارد.
نقش خانه تاب‌آوری ایران در آینده تاب‌آوری کشور
جامعه ایران مانند هر جامعه دیگری با مجموعه‌ای از تغییرات و بحران‌های
اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی، محیطی و روانی مواجه است. در چنین شرایطی،
تاب‌آوری نمی‌تواند صرفاً یک موضوع دانشگاهی باقی بماند.
نیاز به آموزش عمومی، آموزش حرفه‌ای، پژوهش کاربردی، تولید محتوای علمی و ایجاد شبکه میان متخصصان بیش از گذشته احساس می‌شود.
در این شرایط، وجود یک مرجع تخصصی با سابقه مشخص و آرشیو قابل دسترس می‌تواند به استمرار گفت‌وگوی علمی درباره تاب‌آوری کمک کند.
خانه تاب‌آوری ایران با سابقه‌ای که در صفحه رسمی خود از سال ۱۳۹۳ برای
آن ذکر شده و با تمرکز بر آموزش، پژوهش، تولید محتوا و توسعه فرهنگ
تاب‌آوری، می‌تواند همچنان بخشی از زیرساخت علمی و رسانه‌ای مورد نیاز برای
توسعه این حوزه در ایران باشد.
جمع‌بندی
اولین خانه تاب‌آوری ایران
را می‌توان حاصل یک نیاز واقعی به ایجاد بستری تخصصی برای پرداختن منسجم
به مفهوم تاب‌آوری در ایران دانست؛ بستری که از سال ۱۳۹۳ فعالیت خود را
آغاز کرده و در مسیر توسعه خود، آموزش، پژوهش، تولید محتوا، انتشار منابع
تخصصی و توسعه فرهنگ تاب‌آوری را دنبال کرده است.
اهمیت این مجموعه صرفاً در قدمت یک نام یا وجود یک وب‌سایت خلاصه نمی‌شود. ارزش اصلی خانه تاب‌آوری ایران در تلاش برای ایجاد پیوند میان دانش و عمل، پژوهش و آموزش، مددکاری اجتماعی و تاب‌آوری، و متخصص و جامعه قابل تبیین است.
اگر تاب‌آوری را یک ظرفیت بدانیم، این ظرفیت بدون آموزش رشد نمی‌کند؛
اگر آن را یک دانش بدانیم، بدون پژوهش توسعه پیدا نمی‌کند؛ و اگر آن را یک
فرهنگ بدانیم، بدون حضور مستمر در جامعه تثبیت نمی‌شود.
از همین منظر، خانه تاب‌آوری ایران به نشانی iraniansocialworkers.ir/home-resilience،
خود را به‌عنوان اولین خانه تاب‌آوری ایران و مرجع تخصصی آموزش، پژوهش و
توسعه فرهنگ تاب‌آوری معرفی می‌کند؛ مرجعی که فلسفه وجودی آن بر تبدیل دانش
تاب‌آوری به آگاهی، آموزش، توانمندسازی و ظرفیت اجتماعی استوار شده است.
و شاید مهم‌ترین معنای «خانه» همین باشد: جایی برای انباشت دانش، پرورش اندیشه، گفت‌وگوی تخصصی و کمک به جامعه برای تاب‌آورتر شدن.
