فهرست عناوین [نمایش]
عوامل خطر، پیشبینیکنندهها و نقش استراتژیک تابآوری در پیشگیری و درمان اعتیاد
تحلیل جامع عوامل خطر، پیشبینیکنندهها و نقش استراتژیک تابآوری در پیشگیری و درمان اعتیاد (رویکرد زیستی-روانشناختی-اجتماعی)
پژوهشی از دکتر جواد طلسچی یکتا – بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران
اعتیاد به مواد مخدر یکی از بغرنجترین مسائل سلامت عمومی و یک تهدید جدی برای سلامت جسمی و روانی جوامع بشری محسوب میشود.۱
پیچیدگی این اختلال ایجاب میکند که درک ما از آن فراتر از یک ضعف اخلاقی یا یک انتخاب صرفاً فردی باشد. تحلیلهای تخصصی نشان میدهند که اعتیاد یک پدیده چندعاملی است که ریشه در تعامل پیچیده میان عوامل زیستی، روانشناختی و محیطی-اجتماعی دارد.۳
شناخت این عوامل زمینهساز (عوامل خطر) و نیز مولفههای حمایتی (عوامل محافظتکننده) نه تنها برای شناسایی افراد در معرض خطر، بلکه برای طراحی هدفمند برنامههای پیشگیری، درمان، و پیگیری ضروری است.۳
در سالهای اخیر، تمرکز ویژهای بر اهمیت تابآوری روانشناختی به عنوان یک عامل تعدیلکننده قدرتمند در برابر این عوامل خطر، به عمل آمده است.
مبانی نظری اعتیاد، مدلسازی و اپیدمیولوژی
تعریف اعتیاد: از اختلال مغزی تا بیماری مزمن زیستی-روانشناختی-اجتماعی
اعتیاد در ادبیات بالینی به عنوان یک اختلال مزمن و عودکننده تعریف میشود که مشخصهی آن مصرف ادامهدار مواد، علیرغم آگاهی فرد از پیامدهای نامطلوب آن است.۴
مؤسسه ملی سوء مصرف مواد مخدر (NIDA)، اعتیاد را یک “اختلال مغزی” میداند، زیرا شامل تغییرات قابل توجه عصبی در مدارهای پاداش، انگیزه و کنترل است.۴
این تغییرات عصبی، مصرف مواد را به یک نیاز اجباری تبدیل میکنند. انجمن روانشناسی آمریکا (APA) نیز ضمن تأیید مزمن بودن این وضعیت، تأکید میکند که اعتیاد تحت تأثیر چهار عامل کلیدی بیولوژیکی، روانشناسی، اجتماعی و محیطی قرار دارد.۴
مدل جامع زیستی-روانشناختی-اجتماعی (Biopsychosocial Model) چارچوب اصلی برای درک اتیولوژی اعتیاد است.
این مدل بیان میکند که شروع مصرف و پیشرفت آن به سمت اعتیاد، نتیجه تعامل فاکتورهای متعددی است که بر فرد، محیط فرد و عوامل اجتماعی تأثیر میگذارند.۳
در این دیدگاه، نه تنها آسیبپذیری ارثی و تغییرات مغزی (عامل زیستی) مهم هستند، بلکه عزت نفس پایین، پرخاشگری (عامل روانشناختی) و فقر، عدم نظارت والدین، و فشار همسالان (عوامل اجتماعی/محیطی) نیز به یک اندازه تعیینکننده سرنوشت فرد هستند.
