خودکفایی آموزشی تاب‌آوری در سازمان‌ها؛ گامی ارزشمند در مسیر توانمندسازی تخصصی

تحلیل خبری رسانه تاب‌آوری ایران از برگزاری دوره تخصصی کارشناسان اورژانس اجتماعی استان اصفهان

تاریخ انتشار: مهر ۲۶, ۱۴۰۵ - ۲:۱۳ بعد از ظهر

4,394,007 خواندن این مطلب ۴ دقیقه زمان میبرد

خودکفایی آموزشی تاب‌آوری در سازمان‌ها؛ گامی ارزشمند در مسیر توانمندسازی تخصصی

خودکفایی آموزشی تاب‌آوری در سازمان‌ها؛ گامی ارزشمند در مسیر توانمندسازی تخصصی

تحلیل خبری رسانه تاب‌آوری ایران از برگزاری دوره تخصصی کارشناسان اورژانس اجتماعی استان اصفهان

رسانه تاب آوری ایران – انتشار خبر برگزاری دوره تخصصی «ارزیابی و مداخلات به‌هنگام در شرایط بحران فردی» ویژه کارشناسان خط تلفنی ۱۲۳ و تیم‌های سیار اورژانس اجتماعی استان اصفهان، فرصتی برای برجسته‌سازی اهمیت آموزش‌های هدفمند و توسعه ظرفیت‌های تخصصی درون‌سازمانی است؛ رویکردی که می‌تواند سازمان‌ها را در مسیر توانمندسازی نیروی انسانی و پاسخ‌گویی مؤثرتر به نیازهای گروه‌های هدف یاری کند.

بر اساس خبر منتشرشده در تاریخ ۲۶ مهر ۱۴۰۵ در سامانه اطلاع‌رسانی سازمان بهزیستی کشور، این دوره با محوریت تقویت تاب‌آوری روانی، شناسایی نشانه‌های هشداردهنده، گوش‌دادن فعال، همدلی بدون قضاوت و مدیریت شرایط پرفشار طراحی شده است. چنین موضوعاتی برای کارشناسان اورژانس اجتماعی، که در موقعیت‌های حساس فردی و خانوادگی فعالیت می‌کنند، از اهمیت حرفه‌ای ویژه‌ای برخوردارند.

این اقدام را می‌توان نمونه‌ای از توجه به ضرورت ارتقای مهارت‌های تخصصی کارکنان و برنامه‌ریزی آموزشی متناسب با مأموریت‌های سازمانی دانست؛ ضرورتی که در ساختارهای اجتماعی و حمایتی، ارتباط مستقیمی با کیفیت خدمات ارائه‌شده به جامعه دارد.

خودکفایی آموزشی؛ سرمایه‌گذاری بر توانمندی‌های درون‌سازمانی

سازمان بهزیستی کشور و ادارات کل استانی، به دلیل گستردگی فعالیت‌ها و تنوع گروه‌های هدف، از ظرفیت ارزشمندی برای توسعه نظام‌های آموزشی تخصصی برخوردارند. شناسایی نیازهای آموزشی، تدوین برنامه‌های متناسب با وظایف حرفه‌ای و بهره‌گیری از تجربه کارشناسان متخصص می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری نظامی پایدار برای یادگیری و ارتقای مهارت‌ها باشد.

خودکفایی آموزشی به معنای بی‌نیازی از دانشگاه‌ها یا متخصصان بیرونی نیست؛ بلکه به معنای توانایی سازمان در شناخت نیازهای خود، پرورش سرمایه انسانی توانمند و استفاده آگاهانه از ظرفیت‌های علمی داخلی و خارجی است.

در این چارچوب، تربیت مدرسین متخصص از میان نیروهای شایسته سازمان می‌تواند به انتقال تجربه‌های حرفه‌ای، استمرار آموزش‌ها و تقویت دانش سازمانی کمک کند. چنین ظرفیتی به سازمان اجازه می‌دهد تا بخشی از نیازهای آموزشی خود را با شناختی عمیق‌تر از شرایط اجرایی و اقتضائات حرفه‌ای کارکنان پاسخ دهد.

از این منظر، حرکت به سوی خودکفایی آموزشی، رویکردی ارزشمند در مدیریت سرمایه انسانی است که شایسته حمایت و توسعه در سازمان‌های تخصصی، به‌ویژه سازمان بهزیستی، خواهد بود.

آموزش تاب‌آوری؛ ضرورت شناخت دقیق گروه‌های هدف

تاب‌آوری از مفاهیم مهم در حوزه سلامت روان، مددکاری اجتماعی، مدیریت بحران و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی است؛ اما آموزش اثربخش آن مستلزم توجه به ویژگی‌های مخاطبان و شرایط فعالیت حرفه‌ای آنان است.

نیازهای آموزشی کارشناسان اورژانس اجتماعی با نیازهای کارکنان صنعتی، مربیان آموزشی یا خانواده‌ها تفاوت دارد. کارشناسان خط ۱۲۳ و تیم‌های سیار، ممکن است با بحران‌های عاطفی، خشونت خانوادگی، تعارض‌های شدید و سایر موقعیت‌های حساس اجتماعی مواجه شوند. ازاین‌رو، آموزش تاب‌آوری برای این گروه باید با شناخت مأموریت‌های اورژانس اجتماعی، مهارت‌های ارتباطی، اصول ارزیابی اولیه و دستورالعمل‌های اجرایی مرتبط همراه باشد.

در نتیجه، انتخاب مدرس نیز باید بر پایه مجموعه‌ای از معیارها، از جمله دانش تخصصی، تجربه مرتبط، توانایی آموزشی و آشنایی با ماهیت گروه هدف صورت گیرد. برخورداری از تخصص در زمینه تاب‌آوری زمانی بیشترین ارزش را پیدا می‌کند که با شناخت کافی از زمینه کاربرد آن همراه باشد.

این اصل می‌تواند راهنمای مناسبی برای طراحی دوره‌های آموزشی در تمام سازمان‌هایی باشد که با مسائل تخصصی و نیازهای متنوع انسانی سروکار دارند.

تأکید دکتر جواد طلسچی یکتا بر پرورش مدرسین حرفه‌ای

دکتر جواد طلسچی یکتا، بنیانگذار رسانه تاب‌آوری ایران، با سابقه ۱۷ سال آموزش داوطلبانه در زمینه تاب‌آوری و مددکاری اجتماعی برای دانشگاه‌ها، نهادها و سازمان‌های مختلف کشور، بر اهمیت پیوند میان دانش تخصصی، شناخت گروه‌های هدف و مأموریت‌های سازمانی تأکید دارد.

از این منظر، توسعه آموزش‌های تاب‌آوری زمانی می‌تواند پشتوانه‌ای مؤثر برای سازمان‌ها باشد که علاوه بر برخورداری از مبانی علمی معتبر، با نیازهای واقعی کارکنان و شرایط ارائه خدمات هماهنگ شود.

پرورش مدرسین متخصص و متعهد از میان نیروهای توانمند سازمان‌ها، یکی از مسیرهای تحقق این هدف است. این افراد، در صورت برخورداری از صلاحیت علمی و آموزشی، می‌توانند تجربه‌های حرفه‌ای را به محتوای آموزشی کاربردی تبدیل کنند و میان دانش نظری و واقعیت‌های محیط کار پیوند برقرار سازند.

در این رویکرد، مدرس مطلوب کسی است که افزون بر تسلط بر موضوع، با مسئولیت‌های سازمانی، ویژگی‌های گروه هدف و الزامات اجرایی مرتبط نیز آشنایی داشته باشد. چنین نگاهی می‌تواند به تقویت کیفیت برنامه‌های آموزشی و افزایش تناسب آن‌ها با مأموریت‌های اجتماعی سازمان‌ها کمک کند.

سرمایه انسانی؛ پشتوانه استمرار آموزش‌های تخصصی

توسعه ظرفیت‌های درون‌سازمانی زمانی به دستاوردی پایدار تبدیل می‌شود که سازمان‌ها برای شناسایی نیروهای مستعد، تربیت مدرس، تبادل تجربه و به‌روزرسانی مستمر دانش برنامه‌ریزی کنند.

ایجاد شبکه‌ای از مدرسین شایسته، بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت دانشگاه‌ها و متخصصان مستقل و طراحی دوره‌های متناسب با نیازهای هر واحد تخصصی، می‌تواند به تقویت این مسیر کمک کند. همچنین ارزیابی کیفیت آموزش‌ها و میزان انطباق آن‌ها با اهداف تعیین‌شده، امکان اصلاح و ارتقای مستمر برنامه‌ها را فراهم می‌آورد.

در حوزه تاب‌آوری، این رویکرد به‌ویژه اهمیت دارد؛ زیرا کاربردی شدن دانش مستلزم توجه هم‌زمان به ابعاد فردی، خانوادگی، اجتماعی و سازمانی است. سازمانی که برای توسعه این دانش در بدنه کارشناسی خود سرمایه‌گذاری می‌کند، زمینه مناسب‌تری برای استمرار یادگیری و انتقال تجربه‌های ارزشمند حرفه‌ای فراهم می‌سازد.

جمع‌بندی؛ تحسین یک رویکرد ارزشمند در توسعه سازمانی

برگزاری دوره تخصصی کارشناسان اورژانس اجتماعی استان اصفهان، نمونه‌ای قابل توجه از اهمیت برنامه‌ریزی آموزشی متناسب با نیازهای حرفه‌ای کارکنان است. توجه به تاب‌آوری روانی و مداخلات به‌هنگام در شرایط بحران، نشان‌دهنده جایگاه آموزش‌های تخصصی در آماده‌سازی نیروهای فعال در حوزه حمایت‌های اجتماعی است.

تداوم این رویکرد، در کنار تقویت ظرفیت‌های آموزشی درون‌سازمانی و پرورش مدرسین متخصص، می‌تواند به توسعه سرمایه انسانی و ارتقای توانمندی حرفه‌ای کارکنان کمک کند. در این مسیر، همکاری با متخصصان بیرونی نیز همچنان جایگاه خود را دارد؛ آنچه اهمیت دارد، انتخاب آگاهانه مدرسین و تناسب آموزش با مأموریت و گروه هدف است.

خودکفایی آموزشی، بیش از آنکه به معنای استقلال از دیگران باشد، بیانگر توانایی یک سازمان در شناخت نیازها، پرورش استعدادهای تخصصی و مدیریت هدفمند مسیر یادگیری است.

رسانه تاب‌آوری ایران، حرکت سازمان بهزیستی به سوی توسعه آموزش‌های متناسب با مأموریت‌های تخصصی را فرصتی ارزشمند برای تقویت سرمایه انسانی می‌داند؛ مسیری که با حمایت از کارشناسان توانمند، تربیت مدرسین حرفه‌ای و گسترش دانش کاربردی تاب‌آوری می‌تواند به بهبود ظرفیت‌های تخصصی سازمان و ارتقای خدمات به گروه‌های هدف یاری رساند.

منبع خبری: سامانه اطلاع‌رسانی سازمان بهزیستی کشور، «ارتقای مهارت‌های ارزیابی و تاب‌آوری روانی؛ دوره تخصصی کارشناسان اورژانس اجتماعی اصفهان برگزار شد»، منتشرشده در ۲۶ مهر ۱۴۰۵.

پیوند خبر: https://www.behzisti.ir/news/213968/ارتقای-مهارت-های-ارزیابی-و-تاب-آوری-روانی-دوره-تخصصی-کارشناسان

خودکفایی آموزشی تاب‌آوری در سازمان‌ها؛ گامی ارزشمند در مسیر توانمندسازی تخصصی

تنظیم و تحلیل: رسانه تاب‌آوری ایران | ResilienceMedia.ir

بنیانگذار نخستین خانه تاب‌ آوری و رسانه تخصصی تاب‌ آوری ایران

دکتر جواد طلسچی یکتا؛ بنیان‌گذار نخستین خانه تاب‌آوری و رسانه تخصصی تاب‌آوری ایران

تاریخ انتشار: مهر ۲۴, ۱۴۰۵ - ۳:۰۰ بعد از ظهر

4,382,997 خواندن این مطلب ۳ دقیقه زمان میبرد

بنیانگذار نخستین خانه تاب‌ آوری و رسانه تخصصی تاب‌ آوری ایران

بنیانگذار نخستین خانه تاب‌ آوری و رسانه تخصصی تاب‌ آوری ایران

چکیده: مفهوم تاب‌آوری (Resilience) در سال‌های اخیر به یکی از اصلی‌ترین محورهای مطالعات روانی-اجتماعی، مدیریت بحران و مددکاری اجتماعی در ایران تبدیل شده است. در رأس حرکت‌های ساختارمند و رسانه‌ای برای بومی‌سازی، توسعه و ترویج این مفهوم، نام دکتر جواد طلسچی یکتا به عنوان بنیان‌گذار نخستین خانه تاب‌آوری و رسانه تخصصی تاب‌آوری ایران قرار دارد.

این مقاله جامع با استناد به گزارش‌ها، مستندات و مطالب منتشرشده در پایگاه‌های تخصصی مددکاری اجتماعی ایرانیان (iraniansocialworkers.ir)، مددکار نیوز (madadkarnews.ir) و رسانه تاب‌آوری ایران (resiliencemedia.ir)، به بررسی زیست علمی، دستاوردهای اجرایی و نقش کلیدی وی در ارتقای تاب‌آوری روانی-اجتماعی در ایران می‌پردازد.

مقدمه و زمینه‌های شکل‌گیری گفتمان تاب‌آوری در ایران

جامعه ایران به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و تاریخی، همواره با بحران‌های گوناگون اعم از بلایای طبیعی (زلزله، سیل و خشکسالی) و چالش‌های اجتماعی و اقتصادی روبه‌رو بوده است. تا پیش از دهه نود شمسی، نگاه غالب به بحران‌ها عمدتاً معطوف به «پاسخ انفعالی» و «امداد و نجات فیزیکی» بود.

دکتر جواد طلسچی یکتا با درک این خلأ کلیدی، رویکرد پیشگیرانه و انطباقی «تاب‌آوری» را به عنوان جایگزینی برای مقاومت ایستا مطرح کرد. وی با بهره‌گیری از دانش تخصصی در حوزه مددکاری اجتماعی، تلاش نمود تا تاب‌آوری را از یک مفهوم صرفاً آکادمیک به یک جنبش اجتماعی و کاربست عملیاتی در سطح جامعه تبدیل کند.

تأسیس نخستین خانه تاب‌آوری ایران؛ از فکرمایه تا تحقق

یکی از مهم‌ترین اقدامات ماندگار دکتر جواد طلسچی یکتا، طراحی و پایه‌گذاری «نخستین خانه تاب‌آوری ایران» است. این نهاد تخصصی با هدف نهادینه‌سازی آموزش‌های تاب‌آوری و ایجاد فضایی برای تبادل دانش میان متخصصان روان‌شناسی، مددکاری اجتماعی و مدیریت بحران شکل گرفت.

اهداف و محورهای اصلی فعالیت خانه تاب‌آوری:

• توسعه ادبیات بومی تاب‌آوری: ترجمه، تألیف و بومی‌سازی متون علمی متناسب با فرهنگ و بافت اجتماعی ایران.
• برگزاری دوره‌های آموزشی و کارگاه‌ها: توانمندسازی گروه‌های هدف گوناگون اعم از مددکاران، معلمان، مشاوران و فعالان اجتماعی.
• طراحی مدل‌های ارزیابی و مداخله: تدوین ابزارهای سنجش تاب‌آوری فردی، خانوادگی و اجتماعی.
• حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر: ارائه پروتکل‌های اجرایی برای تقویت تاب‌آوری کودکان، زنان سرپرست خانوار و توان‌خواهان.

رسانه‌سازی تخصصی؛ تأسیس رسانه تاب‌آوری ایران و پایگاه‌های همسو

دکتر طلسچی یکتا با آگاهی از نقش بی‌بدیل رسانه در آگاهی‌بخشی عمومی، شبکه جامع اطلاع‌رسانی تخصصی را در حوزه سلامت روانی-اجتماعی راه‌اندازی نمود.

الف) رسانه تخصصی تاب‌آوری ایران (resiliencemedia.ir)

این پایگاه به عنوان اولین و جامع‌ترین مرجع اطلاع‌رسانی، پژوهش و نشر مقالات تخصصی تاب‌آوری در ایران شناخته می‌شود. این رسانه توانسته است به عنوان پل ارتباطی میان دانشگاهیان، پژوهشگران و بدنه اجرایی کشور عمل کند و آخرین یافته‌های روز جهان را در اختیار علاقه‌مندان قرار دهد.

ب) پایگاه اطلاع‌رسانی مددکاری اجتماعی ایرانیان (iraniansocialworkers.ir)

این وب‌سایت تخصصی با تمرکز بر دانش مددکاری اجتماعی، توانمندسازی حرفه‌ای مددکاران و بازنعکاس اخبار و مقالات تحلیلی حوزه آسیب‌های اجتماعی، به یکی از مراجع اصلی این رشته تبدیل شده است.

ج) پایگاه خبری مددکار نیوز (madadkarnews.ir)

مددکار نیوز با رویکرد خبری-تحلیلی، به انعکاس چالش‌های اجتماعی، رویدادهای علمی حوزه سلامت اجتماعی و مطالبه‌گری شفاف در جهت ارتقای رفاه و تاب‌آوری جامعه می‌پردازد.

ابعاد فکری و اندیشه‌ای دکتر جواد طلسچی یکتا

بررسی آثار و یادداشت‌های منتشرشده از دکتر طلسچی یکتا نشان‌دهنده یک رویکرد جامع‌نگر و چندبعدی به مسئله تاب‌آوری است:

┌─────────────────────────────────────────┐

│    رویکرد جامع‌نگر به تاب‌آوری           │

└────────────────────┬────────────────────┘

│

┌─────────────────────────────┼─────────────────────────────┐

▼                             ▼                             ▼

┌──────────────────┐          ┌──────────────────┐          ┌──────────────────┐

│   پیوند دانش     │          │ سرمایه اجتماعی   │          │  تاب‌آوری در    │

│  مددکاری و روان  │          │   و همبستگی      │          │   بحران‌ها       │

└──────────────────┘          └──────────────────┘          └──────────────────┘

1. تلفیق بین‌رشته‌ای مددکاری اجتماعی و تاب‌آوری: وی تاب‌آوری را نه صرفاً یک ساختار روانی فردی، بلکه دستاورد «تعامل پویا میان فرد و محیط اجتماعی» می‌داند.
2. تأکید بر سرمایه اجتماعی: در دیدگاه وی، اعتماد عمومی، مشارکت مدنی و شبکه‌های همیاری محلی، ارکان اصلی تاب‌آوری اجتماعی در مواجهه با سخت‌ترین شوک‌های محیطی و اقتصادی هستند.
3. تاب‌آوری در شرایط جنگ و پساجنگ: وی در یادداشت‌های تخصصی خود بارها بر لزوم آمادگی روانی-اجتماعی جامعه، ارائه کمک‌های اولیه روانی (PFA) و بازسازی بافت آسیب‌دیده اجتماعی پس از منازعات و بحران‌های حاد تأکید کرده است.

دستاوردها، آثار و فعالیت‌های علمی-کاربردی

کارنامه علمی و اجرایی دکتر جواد طلسچی یکتا شامل طیف وسیعی از اقدامات ارزشمند است:

• تألیف و ترجمه کتب تخصصی: نگارش و ترجمه بیش از ۱۵ عنوان کتاب در زمینه تاب‌آوری، مددکاری اجتماعی و پروتکل‌های مداخله در بحران (از جمله مجموعه کتب کاربردی مانند باشگاه تاب‌آوری).
• تربیت مربی و مدرس تاب‌آوری: برگزاری صدها ساعت کارگاه تخصصی برای نهادها، سازمان‌ها و NGOهای سراسر کشور.
• بومی‌سازی مفاهیم جهانی: انطباق آموزه‌های بین‌المللی تاب‌آوری با ارزش‌های بومی و فرهنگ ایرانی-اسلامی.
• شبکه‌سازی ملی: ایجاد ارتباط منسجم میان متخصصان حوزه سلامت روان، مددکاران اجتماعی و نهادهای مدیریت بحران.

نتیجه‌گیری

دکتر جواد طلسچی یکتا با پایه‌گذاری نخستین خانه تاب‌آوری ایران و راه‌اندازی رسانه‌های تخصصی پیشرو نظیر رسانه تاب‌آوری ایران، مددکاری اجتماعی ایرانیان و مددکار نیوز، نقشی ماندگار و تعیین‌کننده در شکل‌گیری گفتمان تاب‌آوری در کشور ایفا کرده است.

تلاش‌های مستمر وی باعث شده است که تاب‌آوری اجتماعی از یک مفهوم نظری به یک راهبرد عملیاتی در نهادهای خدماتی، حمایتی و حاکمیتی تبدیل شود. تداوم این مسیر و بهره‌گیری از دستاوردهای علمی و زیرساخت‌های رسانه‌ای ایجادشده توسط وی، می‌تواند ضامن افزایش پایداری، سلامت روانی و همبستگی اجتماعی جامعه ایران در مواجهه با چالش‌ها و بحران‌های آتی باشد.

منابع و مراجع:

• پایگاه اطلاع‌رسانی مددکاری اجتماعی ایرانیان (iraniansocialworkers.ir)
• پایگاه خبری مددکار نیوز (madadkarnews.ir)
• نخستین رسانه تخصصی تاب‌آوری ایران (resiliencemedia.ir)

بنیانگذار نخستین خانه تاب‌ آوری و رسانه تخصصی تاب‌ آوری ایران

تاب‌ آوری اجتماعی از منظر بنیانگذار اولین خانه تاب آوری ایران

مفهوم تاب آوری اجتماعی از منظر دکتر جواد طلسچی یکتا بنیانگذار اولین خانه تاب آوری و رسانه تاب آوری ایران

مهر ۲۳, ۱۴۰۵

4,394,007 خواندن این مطلب ۸ دقیقه زمان میبرد

تاب‌ آوری اجتماعی از منظر بنیانگذار اولین خانه تاب آوری ایران

فیس بوک X ‫پین‌ترست اشتراک گذاری از طریق ایمیل چاپ

تاب‌ آوری اجتماعی از منظر بنیانگذار اولین خانه تاب آوری ایران

مفهوم تاب آوری اجتماعی از منظر دکتر جواد طلسچی یکتا بنیانگذار اولین خانه تاب آوری و رسانه تاب آوری ایران

مقدمه: دکتر جواد طلسچی یکتا که «پدر تاب‌ آوری نوین ایران» نامیده می‌شود، بنیان‌گذار اولین «خانه تاب‌ آوری ایران» (۱۳۹۳) و اولین «رسانه تاب‌ آوری ایران» (resiliencemedia.ir، ۱۴۰۲) است. در کتاب «تاب‌آوری در دنیای امروز» (۱۴۰۲) ایشان مجموعه‌ای از ۵۵ یادداشت و مقاله را گردآوری کرده که شامل تعاریف، چارچوب‌ها و پیشنهادهای عملی در زمینه تاب‌آوری فردی، خانوادگی و اجتماعی است. وی تاب‌آوری را فرآیندی پویا، هدفمند و برنامه‌ریزی‌شده می‌داند که طی آن سیستم‌های انسانی از فرد تا جامعه، توانمندی‌های خود را بازآفرینی کرده و از دل چالش‌ها به «رشد و تحول مثبت» دست می‌یابند.

چالش‌های جدی مانند تحریم‌های اقتصادی و بحران‌های زیست‌محیطی ایران باعث شده تاب‌ آوری ملی به یکی از اصول استراتژیک تبدیل شود. بررسی تطبیقی دیدگاه طلسچی با ادبیات بین‌المللی نشان می‌دهد که او نیز با نگرش‌های جدید هم‌سویی دارد: سازمان ملل (UNDRR) تاب‌ آوری را فرایندی شامل پیش‌بینی، کاهش مخاطرات و بازیابی از بحران‌ها می‌داند و مؤسسه استکهلم تاب‌ آوری را «ظرفیت سیستم‌ها برای مقابله با تغییر و ادامه توسعه» تعریف می‌کند، مفاهیمی که در آثار طلسچی به‌صراحت انعکاس یافته است.

مقاله پیش رو برپایه منابع رسمی و تخصصی (کتاب طلسچی و پایگاه‌های iraniansocialworkers.ir، madadkarnews.ir، resiliencemedia.ir) به بررسی تعاریف، چارچوب‌ها، حوزه‌ها و مفاهیم کلیدی تاب‌ آوری اجتماعی از منظر طلسچی یکتا می‌پردازد. ضمن استخراج برنامه‌ها و روش‌های عملیاتی (جداول و نمودارها)، نقاط قوت و چالش‌های بومی‌سازی مفهوم تاب‌ آوری در ایران شناسایی شده و پیشنهادهای سیاستی-عملی ارائه می‌شود.

مفاهیم و تعاریف تاب‌آوری اجتماعی

واژه «تاب‌ آوری» (Resilience) ریشه لاتین دارد و به معنای «بازگشت» است، اما در هر حوزه تعاریف متفاوتی یافته است. سازمان ملل (UNDRR) تاب‌آوری را فرایندی جامع می‌داند که شامل «پیش‌بینی، برنامه‌ریزی و کاهش خطر بلایا برای محافظت از افراد، جوامع، سلامت و دارایی‌ها» است.

در معنای روان‌شناختی، تاب‌ آوری دیگر صرفاً «تحمل» نیست، بلکه توانایی منعطف شدن، یادگیری و رشد پس از تجربه بحران‌هاست. طلسچی نیز بر همین نکته تأکید می‌کند که «تاب‌آوری یک فرایند پویا، هدفمند، برنامه‌ریزی‌شده و پایش‌محور است» که در آن «سیستم‌های انسانی (از فرد تا سازمان و جامعه) توانمندی‌های خود را بازآفرینی کرده […] و از دل چالش‌ها به رشد و تحول مثبت دست می‌یابند».

به‌عبارت دیگر، تاب‌ آوری تخصصی برخلاف صبر و تحمل منفعلانه است؛ طلسچی با مقایسه تطبیقی می‌گوید در رویکرد «فعال و تحول‌آفرین»، برخلاف رویکرد انفعالی، سیستم‌ها از «مرز سرخ ایستادگی» عبور کرده، استراتژی‌های هوشمندانه‌ای برای انطباق و بازآفرینی مسیر انتخاب می‌کنند. این تعریف پویا از تاب‌آوری در تناقض با تعریف‌های قدیمیِ «فقط پایداری» است که افراد را به مقاومت صرف در برابر سختی تشویق می‌کند. بر پایه مطالعات جهانی (مانند Ann Masten و Michael Ungar) تاب‌آوری یک ویژگی صرفاً ذاتی نیست، بلکه محصول تعامل فرد با محیط و ساختارهای اجتماعی است.

الگوی جامعه‌شناختی تاب‌ آوری طلسچی (بر اساس دیدگاه‌های Ungar و WHO) فرایند تاب‌آوری را در چهار سطح هم‌پوشان تعریف می‌کند:

• تاب‌آوری فردی: شامل انعطاف‌پذیری شناختی، خودکارآمدی و تنظیم هیجانی است؛ فرد تاب‌آور مشکلات را فرصتی برای یادگیری می‌داند.
• تاب‌آوری خانوادگی/گروهی: توانایی خانواده‌ها و شبکه‌های اجتماعی کوچک در حفظ انسجام، ارتباط شفاف و حمایت متقابل در بحران‌های اقتصادی یا بهداشتی.
• تاب‌آوری سازمانی: ظرفیت سازمان‌ها در پیش‌بینی ریسک‌ها، پذیرش شوک‌های عملیاتی و انطباق چابک با تغییرات بازار برای تداوم فعالیت.
• تاب‌آوری اجتماعی/شهری: دارا بودن سرمایه اجتماعی، عدالت در توزیع منابع، زیرساخت‌های مقاوم و برنامه‌های مدیریت بحران شهری در برابر بلایای طبیعی و تغییرات اقلیمی.

به طور خلاصه، تاب‌آوری اجتماعی از منظر طلسچی مقوله‌ای چندسطحی و بین‌رشته‌ای است که هم نقش فرد و خانواده و هم ساختارهای سازمانی و اجتماعی را در بر می‌گیرد. این دیدگاه با تعاریف بین‌المللی همسوتر است؛ برای مثال نهادهای بین‌المللی تاب‌آوری را توانایی سیستم‌ها برای مقاومت، «سازگاری، انطباق، و بازیابی از اثرات یک خطر» تعریف می‌کنند، و صندوق توسعه آمریکا تاب‌آوری را «توانایی افراد، خانواده‌ها، جوامع و کشورها برای مقابله و بهبودی از شوک‌ها و استرس‌ها در جهت کاهش آسیب‌پذیری مزمن و تقویت رشد فراگیر» می‌داند.

مطابق ادبیات کلان، مولفه‌های تاب‌ آوری اجتماعی شامل سرمایه اجتماعی، مشارکت اجتماعی، رهبری و توان مدیریتی، انعطاف‌پذیری سازمانی و مهارت‌های فردی است. برای نمونه، سرمایه اجتماعی (شبکه‌های حمایتی و اعتماد اجتماعی) از شاخص‌های کلیدی است؛ جوامع دارای سرمایه اجتماعی بالا در برابر ناملایمات تاب‌آورترند. همچنین مشارکت فعال شهروندان در تصمیم‌سازی و همکاری اجتماعی حس تعلق و حمایت اجتماعی را تقویت می‌کند، انعطاف‌پذیری جامعه در مواجهه با تغییرات عامل مهم دیگر است و رهبری کارآمد نیز قدرت پاسخگویی به بحران را بالا می‌برد.

چارچوب‌ها و برنامه‌های تاب‌ آوری در عمل

بنیان‌گذاری مجموعه رسانه‌های تاب‌ آوری توسط طلسچی، خود نموداری از کاربرد عملی این مفاهیم است. روند شکل‌گیری این ساختار رسانه‌ای را می‌توان به صورت جدول زمانی زیر نشان داد:

جدول زمانی: مراحل توسعه بسترهای تخصصی تاب‌آوری ایران (بر اساس منابع [13] و [19]).

در عمل، رسانه تاب‌ آوری و خانه تاب‌ آوری ایران با رویکرد آموزش، پژوهش و توسعه تاب‌ آوری فعالیت می‌کنند. از سال ۱۳۹۳، صدها دوره آموزشی، کارگاه تخصصی و نشست علمی در حوزه تاب‌آوری به صورت رایگان و داوطلبانه برگزار شده است. برای مثال، در استان گیلان کارگاه‌ها و دوره‌های تخصصی تاب‌ آوری سازمانی و فردی در چندین مرکز صنعتی اجرا شده تا ایمنی روانی کارگران و مدیران افزایش یابد. دستاوردهای میدانی این فعالیت‌ها در جدول زیر خلاصه شده است:

سطح مداخله	جامعه هدف	مدل آموزشی/محتوا	دستاورد و کارکرد
دانشگاهی و پژوهشی	اساتید و دانشجویان روان‌شناسی و مددکاری	کارگاه‌های رایگان و داوطلبانه	توسعه ادبیات بومی و دانش بین‌رشته‌ای
سازمانی و دولتی	کارشناسان و مدیران نهادهای حمایتی و دولتی	دوره‌های ظرفیت‌سازی مدیریت بحران روانی	بهبود پاسخ‌دهی به بحران‌ها و بلایا
صنعتی و کارگاهی	نیروها و مدیران صنایع (مناطق صنعتی گیلان)	تفاهم‌نامه‌های کلان صنعتی، مدل تاب‌آوری فعال	کاهش حوادث شغلی و افزایش ایمنی و بهره‌وری
جامعه و محله	عموم مردم، به‌ویژه مناطق کم‌برخوردار	آموزش‌های محله‌محور و نوآوری اجتماعی	توانمندسازی شبکه‌های محلی و تقویت سرمایه اجتماعی

جدول: مثال برنامه‌های آموزشی و مشارکتی تاب‌آوری اجراشده در ایران (منبع: رسانه تاب‌آوری ایران).

علاوه بر آموزش، رسانه تاب‌ آوری ایران تحت مدیریت طلسچی به انتشار مقالات، کتب تخصصی (بیش از ۱۵ عنوان کتاب در زمینه تاب‌آوری) و برنامه‌های رسانه‌ای می‌پردازد. برای نمونه، کتاب «باشگاه تاب‌آوری» یک مجموعه آموزشی و برنامه‌محور است. تمرکز این رسانه بر تولید محتوای تخصصی، حمایت از پژوهش‌های تاب‌آوری و اطلاع‌رسانی رویدادهاست. این بسترها با هدف پاسخ به نقص‌ موجود در محتوا و تمرکز متمرکز بر تاب‌آوری پدید آمده‌اند؛ به طوری که سایت رسمی رسانه تاب‌ آوری ایران (resiliencemedia.ir) را اولین مرجع تخصصی مستقل تاب‌آوری کشور می‌خوانند.

مقایسه با ادبیات جهانی و وضعیت ایران

دیدگاه طلسچی تا حد زیادی با تعاریف و چارچوب‌های بین‌المللی هم‌راستاست. مثلاً سازمان ملل (UNDRR) تاب‌ آوری را «توانایی یک سیستم، جامعه یا کشور در مقاومت، جذب، سازگاری و بازیابی از اثرات یک خطر» تعریف می‌کند و تأکید می‌کند تاب‌آوری «باید به‌جای یک نتیجه نهایی، یک فرایند در نظر گرفته شود»؛ این تأکید بر فرآیندی‌بودن در تعریف طلسچی نیز دیده می‌شود. مؤسسه استکهلم تاب‌آوری را «ظرفیت سیستم (فرد، جامعه یا اقتصاد) برای مقابله با تغییر و ادامه توسعه» تعریف کرده است، مفهومی که در توصیف طلسچی از «رشد و تحول مثبت پس از بحران» انعکاس دارد. نقاط مشترک دیگر عبارتند از تمرکز بر سازگاری (adaptation)، سرمایه اجتماعی و شبکه‌های حمایتی، و چارچوب‌های چندسطحی تاب‌آوری.

اما برخی تفاوت‌های نظیر تأکید طلسچی بر تجربه بومی و نشر محلی دانش تاب‌آوری وجود دارد. او به‌ویژه بر «بومی‌سازی سنجه‌های تاب‌آوری» و توسعه مدل‌های صنعتی مختص ایران تأکید دارد. برخلاف برخی رویکردهای غربی که تاب‌آوری را بیشتر ابعاد فردی یا زیست‌محیطی می‌بینند، طلسچی بر ادغام حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و حتی رسانه‌ای در تاب‌آوری تأکید می‌کند. در عین حال، برخی چالش‌های خاص داخلی در ایران دیده می‌شود:

مفاهیم تاب‌ آوری گاه در رسانه‌های غیرتخصصی به‌عنوان ابزار بازاریابی مطرح شده که «ماهیت علمی آن را دچار تنزل» کرده است. همچنین گسست‌های اجرایی و فقدان انسجام در طراحی برنامه‌های تاب‌ آوری ملی از جمله چالش‌های پیاده‌سازی به‌شمار می‌روند.

از منظر ادبیات ایرانی نیز، شبکه‌های حمایتی خانوادگی، مشارکت جمعی و روحیه خودکفایی (مثلاً در مواجهه با تحریم‌ها) عامل کلیدی تاب‌آوری ملی دیده شده‌اند. با این حال، برخی صاحب‌نظران نقد کرده‌اند که هنوز چارچوب حقوقی-سیاستی مدونی برای تاب‌آوری ملی تدوین نشده و معیارهای سنجش این پدیده در ایران گام‌های ابتدایی را طی می‌کنند. در همین راستا، طلسچی پیشنهاد داده است «توسعه بومی‌سازی ابزارهای سنجش تاب‌آوری»، گسترش مدل‌های صنعتی به سایر قطب‌های تولید و تعمیق آموزش‌های محله‌محور را در اولویت قرار دهند.

نقاط قوت، ضعف و چالش‌های اجرایی

نقاط قوت دیدگاه طلسچی شامل تأکید بر رویکرد علمی-بین‌رشته‌ای و کاربردی (آموزش و پژوهش) در تاب‌ آوری است. وی با تولید منابع بومی و شبکه‌سازی پژوهشگران تاب‌آوری، گامی در غنی‌سازی ادبیات تخصصی برداشت. اما نقدهایی نیز مطرح است: از جمله به انحصار ادعاهای رسانه‌ای و تغییر تاریخچه تاب‌آوری اشاره شده. پیوند برخی فعالیت‌ها با جریان‌های رسانه‌ای خاص (مانند «مددکار نیوز») ممکن است موجب ابهام در شفافیت مالکیت معنوی شود.

در عمل، موانع ساختاری نیز وجود دارد: کمبود سرمایه‌گذاری دولتی برای آموزش تاب‌ آوری در سطوح مختلف، عدم هماهنگی میان نهادهای مسئول (بهزیستی، مدیریت بحران، شهرداری‌ها و …) و نبود سازوکار ارزیابی مستقل از جمله چالش‌هاست.

تجربه بحران‌های طبیعی اخیر (زلزله، سیل) نشان داد که باوجود فعالیت‌های داوطلبانه قوی، نیاز به نهادسازی و ادغام تاب‌آوری در سیاست‌های توسعه پایدار ضروری است. بعلاوه، در مقیاس خرد، ضعف فرهنگ مشارکت اجتماعی و تمرکز نهادها بر راه‌حل‌های فردمحور (به جای جامعه‌محور) از جمله موانع است. اما نقاط مثبت ملموس مانند «انسجام اجتماعی در بحران» و «پایداری نسبی اقتصاد مقاومتی» حکایت از ظرفیت ایران برای تاب‌آوری بالای ملی دارد.

توصیه‌های سیاستی و عملیاتی

برای بهره‌گیری مؤثر از تاب‌ آوری اجتماعی در ایران، می‌توان راهکارهای زیر را پیشنهاد کرد:

• تدوین و نهادینه‌سازی چارچوب ملی تاب‌آوری: ایجاد سند ملی تاب‌آوری با شمول تمام سطوح (اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و غیره) و مشخص کردن نقش هر دستگاه (بهزیستی، آموزش‌ و پرورش، وزارت کشور، نهادهای غیردولتی) و یک مرجع هماهنگ‌کننده. این چارچوب باید سندبان با استانداردهای بین‌المللی (مانند چارچوب آسیایی تاب‌آوری) باشد.
• توسعه بومی‌سازی سنجه‌ها و تحقیق در تاب‌آوری: مطابق تاکید طلسچی، ابزارهای سنجش تاب‌آوری متناسب با محیط ایران باید طراحی شوند. برای مثال، پژوهش روی شاخص‌هایی همچون سرمایه اجتماعی، توان تطبیقی جوامع محلی و قدرت سازمانی در شرایط خاص داخلی ضروری است. این پژوهش‌ها می‌تواند با همکاری دانشگاه‌ها و رسانه‌های تخصصی تاب‌آوری انجام شود.
• گسترش آموزش و فرهنگ‌سازی تاب‌آوری: گنجاندن آموزش تاب‌آوری در نظام آموزشی (مدارس و دانشگاه‌ها) و برگزاری کارگاه‌های فراگیر در سطوح سازمانی و محله‌ای. توصیه طلسچی بر آموزش «محله‌محور» و تلفیق آن با رسانه‌هاست. همچنین ترویج مشارکت اجتماعی و نقش‌آفرینی فردی در ترویج تاب‌آوری ضروری است.
• جلوگیری از تحریف مفاهیم علمی: با توجه به آسیب «تحریف تاریخچه تاب‌آوری» و سوءاستفاده برخی سایت‌های عمومی، ضروری است منابع و نشریات معتبر، ادبیات علمی تاب‌آوری را ترویج کنند و نهادهای آموزشی از کارشناسان خبره برای تأیید محتوا استفاده کنند.
• تمرکز بر تاب‌آوری صنعتی و زیست‌بوم تولید: طبق پیشنهاد رسانه تاب‌آوری ایران، باید مدل‌های موفق صنعتی (مثل کارخانجات استان گیلان) به سایر قطب‌های صنعتی کشور تعمیم یابد. ارتقای تاب‌آوری سازمانی در صنایع کلیدی (نفت، گاز، کشاورزی) با همکاری وزارتخانه‌های مربوط اهمیت دارد.
• ارزیابی منظم و پایش تاب‌آوری: استقرار نظام پایش با شاخص‌های کیفی و کمی تاب‌آوری (مانند شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی، محیطی) برای ارزیابی پیشرفت و هدایت سیاست‌ها، مطابق تجربه جهانی (شاخص‌های تاب‌آوری ملی UNDP و USAID) توصیه می‌شود.

با پیگیری این راهکارها، کشور می‌تواند از ظرفیت‌های بالفعل (همچون همبستگی اجتماعی و خوداتکایی) بهره برده و تاب‌آوری خود را در برابر بحران‌های فعلی و آینده ارتقاء دهد.

منابع: بررسی کتاب و یادداشت‌های دکتر جواد طلسچی یکتا، سایت‌های رسمی رسانه تاب‌آوری ایران، خانه تاب‌آوری ایران و مددکاری اجتماعی ایرانیان، و اسناد بین‌المللی تاب‌آوری. داده‌های پیاده‌سازی برنامه‌های تاب‌آوری از گزارش‌های میدانی طلسچی استخراج شده است.

تاب‌ آوری اجتماعی از منظر بنیانگذار اولین خانه تاب آوری ایران

تاب آوری نوین از منظر بنیانگذار اولین خانه تاب آوری ایران

مفهوم تاب آوری از منظر دکتر جواد طلسچی یکتا بنیانگذار اولین خانه تاب آوری در ایران

مهر ۲۲, ۱۴۰۵

4,394,009 خواندن این مطلب ۶ دقیقه زمان میبرد

تاب آوری نوین از منظر بنیانگذار اولین خانه تاب آوری ایران

فیس بوک X ‫پین‌ترست اشتراک گذاری از طریق ایمیل چاپ

تاب آوری نوین از منظر بنیانگذار اولین خانه تاب آوری ایران

تاب‌ آوری نوین از منظر دکتر جواد طلسچی یکتا: بازتعریف نظری، سیر تکوین ساختاری و معماری اکوسیستم تاب‌ آوری اجتماعی در ایران

تحول مفهوم تاب‌ آوری در نظام سلامت روان و رفاه اجتماعی ایران طی دو دهه اخیر، ماحصل گذار از الگوهای انتزاعی و کپی‌برداری‌شده آکادمیک به سمت رویکردهای کاربردی، جامعه‌محور و بومی بوده است. در رأس این تحول پارادایمی، دکتر جواد طلسچی یکتا قرار دارد که در ادبیات تخصصی و فضای رسانه‌ای کشور به عنوان بنیانگذار تاب‌ آوری نوین در ایران و پدر این سازه علمی شناخته می‌شود.

تا پیش از جریان‌سازی‌های علمی و پژوهشی ایشان، ادبیات تاب‌آوری در ایران عمدتاً متأثر از تعاریف سنتی و ترجمه‌ای روان‌شناسی بود که تاب‌آوری را صرفاً دوام آوردن منفعلانه، مقاومت سخت‌کوشانه و تلاش فردی برای بازگشت به وضعیت اولیه پیش از بحران قلمداد می‌کرد.

دکتر طلسچی یکتا با بازتعریف بنیادین این مفهوم، تاب‌آوری را از پیله یک صفت فردی و ایستا خارج ساخته و آن را به یک فرایند پویای روانی-اجتماعی، کنش‌گرایانه و اهرم توانمندسازی عینی در سطح جامعه بدل نمود.

نقطه عطف تاریخی و ساختاری این جریان علمی، اقدام پیشگامانه ایشان در تاسیس اولین خانه تاب‌ آوری ایران در دی‌ماه سال ۱۳۹۳ در بستر وب‌سایت مددکاری اجتماعی ایرانیان به نشانی iraniansocialworkers.ir بود. این اقدام ساختاری، زیربنای لازم را برای بومی‌سازی ادبیات تخصصی، تولید محتوای مرجع، ترجمه آثار بین‌المللی و تدوین پروتکل‌های مداخله‌ای جامع در سراسر کشور فراهم ساخت.

ابعاد نظری و مولفه‌های بنیادی تاب‌ آوری نوین

تاب‌ آوری نوین در اندیشه و چارچوب نظری دکتر جواد طلسچی یکتا بر نقد رویکردهای حمایتی سنتی و جایگزینی آن با عاملیت فردی و اجتماعی استوار است. در رویکردهای کلاسیک، افراد آسیب‌پذیر یا مواجه‌شده با بحران غالباً در موقعیت مفعولی و به عنوان صرفاً گیرنده خدمات حمایتی دیده می‌شدند.

در پارادایم تاب‌ آوری نوین، عاملیت و قدرت عمل به خود فرد بازگردانده می‌شود تا او به عنوان فاعل اصلی فرآیند بهبودی، انطباق و ارتقای کیفیت زیست خویش عمل کند. در این دیدگاه، تاب‌آوری به معنای تحکیم ظرفیت‌های زیستن، رشد پس از بحران و تغییر فعالانه محیط است، نه صرفاً پایداری منفعلانه یا تحمل فشارها.

یکی از محوری‌ترین نوآوری‌های مفهومی بنیانگذار تاب‌ آوری نوین در ایران، ایجاد پیوند استراتژیک میان سازه تاب‌آوری و مفهوم توانمندسازی در بستر مداخلات مددکاری اجتماعی است. در این چارچوب تحلیلی، توانمندسازی به عنوان هدف غایی مداخلات روانی-اجتماعی یعنی دست‌یابی فرد و جامعه به خوداتکایی و قدرت عمل عینی تعریف می‌شود و تاب‌آوری به عنوان ابزار، بازوی روانی-رفتاری و پیش‌نیاز اصلی جهت رسیدن به این هدف عمل می‌کند.

این نگرش تلفیقی مانع از آن می‌شود که تاب‌آوری به ابزاری برای عادی‌سازی مشکلات یا توجیه کاستی‌های ساختاری مبدل گردد، بلکه آن را به نیرویی پیشران برای استفاده از فرصت‌ها و بازسازی شرایط تبدیل می‌سازد.

جنبه دیگر تاب‌ آوری نوین، ماهیت عمل‌گرایانه، میدانی و محله‌محور ($Community\,Resilience$) آن است که برخلاف نظریه‌های محشور در اتاق‌های بسته دانشگاهی، از کف جامعه و تجربه مواجهه مستقیم با آسیب‌های اجتماعی نشأت گرفته است.

این دیدگاه تصریح می‌کند که تاب‌ آوری فردی منهای زیرساخت‌های روانی-اجتماعی، تقویت سرمایه اجتماعی محلی، جاری بودن گفت‌وگوی بین‌فردی و شبکه‌های حمایت اجتماعی، چیزی جز سرکوب فشارهای درونی نخواهد بود. بر همین اساس، دموکراتیزه‌کردن دانش تاب‌آوری و تبدیل مفاهیم پیچیده رفتارشناسی به سواد عمومی تاب‌آوری از طریق رسانه‌های تخصصی، بخش تفکیک‌ناپذیری از اندیشه بنیانگذار این جریان به شمار می‌رود.

سیر تاریخی، توسعه ساختاری و معماری اکوسیستم تاب‌آوری

توسعه اکوسیستم جامع تاب‌آوری در ایران حاصل یک سیر تکاملی و تدریجی طی بیش از یک دهه فعالیت راهبردی بوده است. آغاز این مسیر به شناسایی خلاءهای تخصصی در فضای دیجیتال کشور و ضرورت ایجاد صدای مستقل در حوزه مددکاری اجتماعی و علوم رفتاری بازمی‌گردد.

سال شکل‌گیری	عنوان بستر یا ساختار تخصصی	نشانی اینترنتی مرجع	کارکرد تخصصی و گام اجرایی در اکوسیستم
زمستان ۱۳۹۰	وبلاگ تخصصی و فعالیت داوطلبانه	–	نیازسنجی جامعه تخصصی و شناسایی خلاءهای پژوهشی فضای مجازی
فروردین ۱۳۹۲	وب‌سایت مددکاری اجتماعی ایرانیان	iraniansocialworkers.ir	پایه‌گذاری مرجعیت رسانه‌ای و زیربنای جامع دانش مددکاری اجتماعی کشور
دی ۱۳۹۳	اولین خانه تاب‌آوری ایران	iraniansocialworkers.ir/home-resilience	تاسیس نخستین مرکز تخصصی آموزش، پژوهش، بومی‌سازی و تولید محتوای مرجع
۱۳۹۴	اولین باشگاه تاب‌آوری ایران	iraniansocialworkers.ir/resilience-club	شبکه‌سازی داوطلبانه، تربیت تسهیل‌گران و اجرای پروژه‌های میدانی و سازمانی
تابستان ۱۴۰۲	رسانه تاب‌آوری ایران	resiliencemedia.ir	رونمایی از نخستین پرتال جامع تخصصی، خبری، تحلیلی و مرجع انحصاری تاب‌آوری

پس از تأسیس رسمی وب‌سایت مددکاری اجتماعی ایرانیان در فروردین ۱۳۹۲، گام تاریخی دوم در دی‌ماه ۱۳۹۳ با پایه‌گذاری اولین خانه تاب‌آوری ایران در بستر این وب‌سایت رسمی برداشته شد.

تاسیس اولین خانه تاب‌آوری در بستر وب‌سایت مددکاری اجتماعی ایرانیان به عنوان بازوی تخصصی و اجرایی، بستری بی‌بدیل برای تجمع متخصصان، روان‌شناسان و مددکاران اجتماعی فراهم آورد تا روند بومی‌سازی دانش، تألیف و ترجمه کتب مرجع، و تدوین برنامه‌های جامع آموزشی در کشور به صورت علمی کلید بخورد.

در ادامه این مسیر، راه‌اندازی اولین باشگاه تاب‌آوری ایران در سال ۱۳۹۴ و رونمایی از رسانه تاب‌آوری ایران در تابستان ۱۴۰۲، این اکوسیستم را به بالاترین سطح مرجعیت رسانه‌ای و آموزشی رساند.

برای درک درست این اکوسیستم، تفکیک هویت‌های تخصصی تحت مدیریت دکتر جواد طلسچی یکتا ضرورت دارد؛ چراکه هر یک از این بستره‌ها دارای مرزبندی و کارکرد ویژه خود هستند و نباید به عنوان یک موجودیت یکسان تلقی شوند.

ساختار تخصصی	تاریخ تاسیس	بستر اینترنتی	هویت سازمانی و حوزه تمرکز
اولین خانه تاب‌ آوری ایران	دی ۱۳۹۳	iraniansocialworkers.ir/home-resilience	مرکز پژوهشی، بومی‌سازی پروتکل‌ها، ترجمه کتب مرجع و بازوی تخصصی آموزشی
رسانه تاب‌ آوری ایران	تابستان ۱۴۰۲	resiliencemedia.ir	پرتال جامع خبری، تحلیلی، ارتقای سواد تاب‌آوری جامعه و مرجع اطلاع‌رسانی
پایگاه خبری مددکار نیوز	بستر مجله اینترنتی	madadkarnews.ir	انعکاس اخبار تخصصی، کارگاه‌ها و رخدادهای حوزه رفاه و سلامت اجتماعی

پیشینه حرفه‌ای، تجارب میدانی و بنیان‌های فکری بنیانگذار

نگاه نوآورانه دکتر جواد طلسچی یکتا به تاب‌ آوری نوین، مستقیماً در سوابق علمی، آکادمیک و تجربیات میدانی متنوع ایشان ریشه دارد. مسیر آکادمیک و حرفه‌ای ایشان ترکیبی از علوم رفتاری، روان‌شناسی بالینی، هنر و مدیریت راهبردی است که دیدگاهی جامع و چندبعدی به ایشان بخشیده است.

مقطع / محور علمی و حرفه‌ای	رشته / زمینه تخصصی	دستاورد و تاثیر بر توسعه نظریه تاب‌آوری نوین
کارشناسی (۱۳۸۱)	مددکاری اجتماعی (دانشگاه علوم بهزیستی)	شکل‌گیری تفکر سیستمی و درک عمیق از ساختار آسیب‌های اجتماعی
تجربه میدانی (۱۳۸۱–۱۳۸۳)	مسئول بند اطفال زندان بندرانزلی	مواجهه مستقیم با نوجوانان آسیب‌دیده و درک ضرورت بازسازی روانی در بحران
مطالعات بین‌رشته‌ای	روان‌شناسی بالینی و موسیقی (ارمنستان)	تلفیق هنر، روان‌شناسی و رفتارشناسی در طراحی مدل‌های توانمندسازی
مدیریت کلینیکی	تاسیس کلینیک مددکاری معراج	اجرای پروژه‌های عینی توانمندسازی برای زنان سرپرست خانوار و کودکان بدسرپرست
تحصیلات عالی (۱۳۹۹)	ارشد مدیریت دولتی / دکتری مدیریت کوچینگ	تدوین الگوهای مدیریت راهبردی، ساختارسازی سازمانی و هدایت اکوسیستم‌های رسانه‌ای
افتخارات ملی	مددکار نمونه کشور (۱۳۹۵) / مدیر ارزش‌آفرین (۱۳۹۷)	تقدیر رسمی از سوی انجمن مددکاران اجتماعی ایران و دریافت جایزه جشنواره آرمان برتر

نخستین مواجهه عمیق میدانی دکتر طلسچی یکتا با سازه تاب‌آوری و بازیابی روانی به دوران خدمت در زندان بندرانزلی و مسئولیت بند اطفال در اوایل دهه ۱۳۸۰ بازمی‌گردد.

مواجهه با کودکان و نوجوانان بزهکار و آسیب‌دیده، ضرورت دست‌یابی به مدل‌های بومی برای تقویت مقاومت روانی و بازسازی رفتاری را برای ایشان آشکار ساخت. سپس تاسیس کلینیک مددکاری اجتماعی معراج و کار با زنان سرپرست خانوار و کودکان بدسرپرست، نقد رویکردهای سنت‌زده حمایتی را در ذهن ایشان تثبیت نمود.

این تجارب میدانی در کنار تحصیل در رشته روان‌شناسی بالینی و موسیقی در ارمنستان و در نهایت اخذ دکتری مدیریت کوچینگ، زیربنای فکری لازم را برای تلفیق هنر، روان‌شناسی و مدیریت راهبردی در راستای شکل‌دهی به الگوی تاب‌آوری نوین فراهم آورد.

پیامدها، کاربردهای راهبردی و چشم‌انداز آینده

ایجاد و ترویج گفتمان تاب‌آوری نوین توسط دکتر طلسچی یکتا، پیامدها و اثرات وضعی مهمی بر سیاست‌گذاری اجتماعی و مداخلات روان‌شناختی کشور بر جای گذاشته است.

نخستین اثر این جریان علمی، تغییر جهت در نهادهای حمایتی از الگوهای ایجاد وابستگی حمایتی به سمت مدیریت مورد مبتنی بر توانمندسازی محله‌محور است که موجب ارتقای پایداری برنامه‌های رفاهی گردیده است.

دومین پیامد تخصصی، تبیین مفهوم تاب‌آوری رسانه‌ای در مواجهه با اخبار جعلی، شایعات و جنگ‌های ادراکی در شرایط بحران است. در این دیدگاه، رسانه‌های تخصصی خود به عنوان رکن اصلی حفظ سلامت روان جامعه و جلوگیری از فرسایش سرمایه اجتماعی در مواجهه با تکانه‌های شدید عمل می‌کنند.

سومین کاربرد راهبردی این الگو، ارائه نقشه راه برای مواجهه با چالش‌های پیچیده اقتصادی، شرایط نه جنگ، نه صلح و شوک‌های زیست‌محیطی است.

تاب‌آوری نوین با رد خوش‌بینی ساده‌لوحانه و جایگزینی آن با واقع‌گرایی آگاهانه، تقویت هوش هیجانی و شبکه‌سازی حمایتی، ساختار روانی-اجتماعی جامعه را برای مواجهه با عدم قطعیت‌ها و تلاطم‌های آتی مقاوم و بازسازگار می‌سازد.

نتیجه‌گیری

بررسی دقیق و چندبعدی ادبیات تاب‌آوری نوین در ایران نشان می‌دهد که دکتر جواد طلسچی یکتا با نگاهی تحول‌آفرین، مفهوم تاب‌آوری را از ساحت تعاریف انتزاعی به چارچوبی کاربردی، کنش‌گرایانه و توانمندساز ارتقا داده است.

اقدام تاریخی ایشان در تاسیس اولین خانه تاب‌آوری ایران در دی‌ماه سال ۱۳۹۳ در بستر وب‌سایت مددکاری اجتماعی ایرانیان، نقطه عطف ساختاری این حرکت علمی بود که بستر تولید دانش بومی، ترجمه آثار مرجع و فرهنگ‌سازی عمومی را مهیا ساخت.

جایگاه ایشان به عنوان بنیانگذار تاب‌آوری نوین در ایران، حاصل پیوند زدن دانش آکادمیک با بیش از دو دهه تجربه میدانی و مدیریت اکوسیستم رسانه‌ای جامعی است که پایداری روانی-اجتماعی جامعه ایرانی را در برابر بحران‌ها هدف قرار داده است.

تاب آوری نوین از منظر بنیانگذار اولین خانه تاب آوری ایران

ویرایش پست

معرفی صفحه اختصاصی بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران در سیویلکا

دکتر جواد طلسچی یکتا در پایگاه علمی و پژوهشی سیویلکادکتر جواد طلسچی یکتا، بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، از سال ۱۴۰۳ فعالیت علمی و پژوهشی خود را در قالب یک صفحه اختصاصی در پایگاه علمی و پژوهشی سیویلکا (Civilica) نیز دنبال می‌کند.این صفحه با هدف دسترسی آسان‌تر مخاطبان دانشگاهی، پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه‌های تاب‌آوری، مددکاری اجتماعی، علوم اجتماعی و موضوعات مرتبط به بخشی از آثار و مطالب علمی و تخصصی ایشان ایجاد شده است.نشانی صفحه اختصاصی دکتر جواد طلسچی یکتا: https://civilica.com/p/493302این صفحه را می‌توان یکی از پایگاه‌های انتشار و نمایه‌سازی بخشی از فعالیت‌های علمی و محتوایی بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران دانست؛ با این توضیح که انتشار آثار در سیویلکا، همانند حضور علمی یا رسانه‌ای در سایر پایگاه‌ها، تابع کارکرد و ماهیت همان بستر است.انتشار گزینشی آثار؛ متناسب با ماهیت پایگاه علمی سیویلکامحتوای منتشرشده در صفحه دکتر جواد طلسچی یکتا در سیویلکا، الزاماً بازنشر تمامی مطالب منتشرشده توسط ایشان در رسانه‌ها نیست. رویکرد این صفحه، انتخاب و ارائه بخشی از مقالات، یادداشت‌ها و مطالب شاخص و قابل استفاده برای مخاطبان علمی و پژوهشی است.به عبارت دیگر، سیویلکا برای این مجموعه، یکی از بسترهای علمی و پژوهشی انتشار منتخب آثار محسوب می‌شود و طبیعی است که محتوای قرارگرفته در آن با مطالب منتشرشده در رسانه‌های خبری، وب‌سایت‌های تخصصی، شبکه‌های اجتماعی و سایر پایگاه‌های مرتبط یکسان نباشد.

این شیوه انتشار، با ماهیت چندرسانه‌ای و چندبستری فعالیت‌های دکتر جواد طلسچی یکتا نیز هماهنگ است؛ زیرا هر پایگاه، متناسب با مأموریت، مخاطب و ساختار خود، می‌تواند بخشی از محتوای مرتبط را ارائه کند.رسانه تاب آوری ایران با نشانی رسمی **www.resiliencemedia.ir**، یک رسانه تخصصی در حوزه تاب‌آوری اجتماعی و موضوعات مرتبط با آن است که با مدیریت و بنیانگذاری دکتر جواد طلسچی یکتا فعالیت می‌کند.حضور نام و آثار بنیانگذار این رسانه در پایگاه‌های مختلف، از جمله سیویلکا، خبرگزاری‌ها و دیگر بسترهای محتوایی، بخشی از سابقه فعالیت علمی، پژوهشی و رسانه‌ای او را تشکیل می‌دهد.برای مخاطبانی که آثار یک پژوهشگر، نویسنده یا فعال رسانه‌ای را در بسترهای مختلف دنبال می‌کنند، وجود چنین صفحات و حساب‌هایی می‌تواند امکان دسترسی به سوابق و آثار منتشرشده را آسان‌تر کند. از این منظر، صفحه سیویلکا نیز بخشی از منظومه حضور علمی و محتوایی دکتر جواد طلسچی یکتا به شمار می‌آید.چرا معرفی صفحه سیویلکا اهمیت دارد؟اهمیت معرفی این صفحه صرفاً در ارائه یک نشانی اینترنتی خلاصه نمی‌شود. در فضای امروز وب، آثار علمی و رسانه‌ای یک فرد ممکن است در ده‌ها پایگاه، موتور جست‌وجو، شبکه اجتماعی و سامانه تخصصی بازنشر یا نمایه شوند. در چنین شرایطی، شفاف بودن ارتباط میان نام صاحب آثار، عنوان رسانه، دامنه رسمی و حساب‌های رسمی در پایگاه‌های مختلف اهمیت قابل توجهی پیدا می‌کند.

این موضوع به‌ویژه درباره عنوان‌هایی که ماهیت هویتی و سازمانی دارند، اهمیت بیشتری دارد. عبارت‌هایی مانند «رسانه تاب آوری ایران» و «بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران» صرفاً مجموعه‌ای از کلمات کلیدی برای موتورهای جست‌وجو نیستند؛ بلکه در صورت استفاده مستمر و مستند در ارتباط با یک رسانه، یک شخصیت و یک دامنه مشخص، می‌توانند برای مخاطب تداعی‌کننده یک هویت رسانه‌ای معین باشند.از این رو، معرفی صفحه رسمی دکتر جواد طلسچی یکتا در سیویلکا، علاوه بر اطلاع‌رسانی، به ایجاد یک مسیر روشن برای شناسایی آثار و فعالیت‌های ایشان در یک پایگاه علمی شناخته‌شده کمک می‌کند.ضرورت شفاف‌سازی درباره عنوان «بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران»در سال‌های اخیر، با افزایش توجه عمومی و تخصصی به موضوع تاب‌آوری، استفاده از عبارات مرتبط با این حوزه در وب نیز گسترش یافته است. در چنین فضایی، تشخیص تفاوت میان یک عنوان رسانه‌ای مشخص، یک نام شخصی، یک دامنه رسمی و استفاده‌های مشابه یا نزدیک از این عبارات برای مخاطبان اهمیت پیدا می‌کند.از این منظر، ضروری است میان «استفاده از واژه تاب‌آوری» به عنوان یک مفهوم علمی عمومی و «استفاده از عنوان مشخص رسانه تاب آوری ایران» به عنوان نام و هویت یک رسانه تفاوت قائل شد.همچنین نباید صرفاً بر اساس شباهت اسمی یا استفاده از واژه‌های مشابه در عناوین وب‌سایت‌ها، حساب‌های اینترنتی یا صفحات اجتماعی، درباره ارتباط، مالکیت، بنیانگذاری یا وابستگی آنها نتیجه‌گیری کرد. چنین موضوعاتی باید بر اساس نشانی‌های رسمی، سوابق قابل استناد، اطلاعات منتشرشده توسط صاحب اثر و اسناد و شواهد معتبر بررسی شوند.

نشانی رسمی رسانه تاب آوری ایرانبرای جلوگیری از هرگونه ابهام، مرجع اصلی رسانه تاب آوری ایران، دامنه:www.resiliencemedia.irاست.بنابراین مخاطبانی که قصد مطالعه مطالب، بررسی سوابق رسانه یا شناسایی فعالیت‌های مرتبط با این مجموعه را دارند، بهتر است در درجه نخست به دامنه رسمی رسانه و منابع رسمی معرفی‌شده از سوی آن مراجعه کنند.جایگاه صفحه سیویلکا در این میانصفحه دکتر جواد طلسچی یکتا در سیویلکا نیز از همین منظر اهمیت پیدا می‌کند. این صفحه یک نشانی مستقل و قابل مراجعه برای مشاهده بخشی از آثار و فعالیت‌های علمی و محتوایی ایشان است و می‌تواند برای مخاطبانی که از طریق پایگاه‌های علمی و پژوهشی به دنبال آثار نویسنده هستند، نقش یک مسیر دسترسی و شناسایی را ایفا کند.وجود چنین صفحه‌ای در یک پایگاه علمی، همچنین نشان می‌دهد که فعالیت محتوایی دکتر جواد طلسچی یکتا صرفاً محدود به یک وب‌سایت یا شبکه اجتماعی خاص نیست و بخشی از آثار ایشان در بسترهای متنوع و متناسب با نوع مخاطب منتشر شده است.

درباره ادعاهای نادرست و انتساب‌های بدون منبعبا توجه به اهمیت موضوع، هرگونه معرفی اشخاص، وب‌سایت‌ها یا مجموعه‌های دیگر با عنوان «بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران» یا انتساب چنین عنوانی به افراد، باید بر اساس منابع معتبر و قابل بررسی انجام شود.استفاده از یک عنوان مشابه، درج آن در عنوان صفحات، تولید محتوای سئو یا تکرار یک ادعا در چند وب‌سایت، به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای اثبات یک ادعای تاریخی، رسانه‌ای یا حقوقی باشد.از سوی دیگر، در صورت مشاهده مطالبی که حاوی انتساب خلاف واقع، جعل هویت رسانه‌ای، ارائه اطلاعات گمراه‌کننده یا ادعاهای فاقد مستندات باشند، موضوع می‌تواند حسب مورد از طریق سازوکارهای اصلاح محتوا، گزارش به پلتفرم مربوط، درخواست اصلاح اطلاعات و در صورت وجود شرایط قانونی، از مسیرهای حقوقی و قضایی پیگیری شود.به همین دلیل، در این زمینه رعایت دقت و استناد اهمیت اساسی دارد. هدف از طرح موضوع، ایجاد مناقشه بر سر یک عبارت عمومی مانند «تاب‌آوری» نیست؛ بلکه تفکیک دقیق یک هویت رسانه‌ای مشخص از استفاده‌های مشابه و جلوگیری از ایجاد تصور نادرست برای مخاطبان است.یک صفحه علمی، بخشی از سابقه قابل مشاهده یک پژوهشگرامروزه سابقه علمی و رسانه‌ای افراد تنها در یک وب‌سایت خلاصه نمی‌شود. مقالات، یادداشت‌ها، آثار منتشرشده، صفحات علمی، حساب‌های رسمی و حضور در پایگاه‌های تخصصی، در مجموع تصویری از مسیر فعالیت یک نویسنده، پژوهشگر یا مدیر رسانه ایجاد می‌کنند.از این منظر، صفحه اختصاصی دکتر جواد طلسچی یکتا در سیویلکا نیز یکی از نشانی‌هایی است که مخاطبان می‌توانند برای دسترسی به آثار منتخب ایشان مورد استفاده قرار دهند.

این صفحه به‌ویژه برای دانشجویان، پژوهشگران و مخاطبانی که از طریق جست‌وجوی علمی به آثار مرتبط با تاب‌آوری، مددکاری اجتماعی و موضوعات اجتماعی دسترسی پیدا می‌کنند، می‌تواند یک نقطه مراجعه مفید باشد.جمع‌بندیصفحه اختصاصی دکتر جواد طلسچی یکتا در سیویلکا به نشانی:https://civilica.com/p/493302یکی از بسترهای انتشار و معرفی منتخب آثار علمی و تخصصی ایشان است که از سال ۱۴۰۳ در چارچوب فعالیت علمی و پژوهشی ایشان مورد استفاده قرار گرفته است.این صفحه در کنار وب‌سایت رسمی رسانه تاب آوری ایران به نشانی www.resiliencemedia.ir و سایر بسترهای رسمی مرتبط، بخشی از حضور چندبستری علمی و رسانه‌ای دکتر جواد طلسچی یکتا را تشکیل می‌دهد.معرفی این صفحه از آن جهت اهمیت دارد که در فضای گسترده و گاه مبهم وب، مخاطب بتواند میان نام شخص، عنوان رسانه، دامنه رسمی، آثار منتشرشده و صفحات رسمی مرتبط ارتباطی روشن و قابل بررسی برقرار کند.در نهایت، ملاک تشخیص هویت و انتساب یک عنوان نباید صرفاً شباهت اسمی، تکرار یک عبارت یا جایگاه یک صفحه در نتایج موتورهای جست‌وجو باشد؛ بلکه باید به منابع رسمی، سابقه مستند، شواهد قابل بررسی و نشانی‌های معتبر رجوع کرد.رسانه تاب آوری ایران نیز با تأکید بر همین اصل، معرفی رسمی خود و سوابق فعالیت‌های مرتبط را از طریق دامنه رسمی و بسترهای معتبر دنبال می‌کند تا مخاطبان بتوانند اطلاعات را از منابع اصلی دریافت کرده و درباره انتساب‌ها و ادعاهای مطرح‌شده، بر مبنای شواهد قابل استناد تصمیم بگیرند.#رسانه_تاب_آوری_ایران#سیویلیکا#بنیانگذار_رسانه_تاب_آوری_ایران